Sürgün Sefir: Sadullah Paşa

Yakın tarihimizin en çalkantılı dönemlerinden biri olan Tanzimat yılları, yalnızca siyasi buhranlara değil, aynı zamanda derin kişisel trajedilere de sahne oldu. İlim ve marifet sahibi, ufku açık bir diplomat olan Sadullah Paşa'nın 53 yıllık hazin yaşam öyküsü, tarihçi Ali Akyıldız'ın titiz kaleminden çıkarak okuyucuyla buluştu. Timaş Yayınları etiketiyle raflardaki yerini alan eser, 14 yıllık kapsamlı bir araştırmanın ve yeni belgelerin ışığında yeniden şekillenerek kültür dünyamıza kazandırıldı.

TANZİMAT AYDINININ YÜKSELİŞİ VE SARAYIN RADARINA GİRİŞİ

Soyu, Hacı Bayram-ı Veli'nin ikinci halifesi Bünyamin Ayaşî'ye dayanan Sadullah Paşa, köklü bir aileden gelen, Avrupa'yı yakından tanıyan ve vizyon sahibi bir entelektüeldi. Edebiyatçı, şair ve hattat kimliğiyle Tanzimat edebiyatının önde gelen isimleri arasında kabul edilen Paşa, aynı zamanda sessiz, ciddi, hukuk gözetir ve vatansever duruşuyla tanınıyordu. Ancak onun kaderini değiştiren asıl dönüm noktası, Sultan Abdülaziz'in tahttan indirilip yerine Sultan V. Murad'ın geçirilmesiyle başlayan süreç oldu. Mabeyn başkatipliği görevine getirilen Sadullah Paşa, bu çalkantılı geçiş döneminde ihtilalde rol alan ekibi tasfiye etmeyi planlayan Sultan II. Abdülhamid'in dikkatini çekti ve bürokrasinin acımasız çarkları arasında kendini buldu.

BERLİN SÜRGÜNÜ VE İNTİHARLA BİTEN KARANLIK YILLAR

Sultan II. Abdülhamid tarafından Berlin'e sefir olarak gönderilen Sadullah Paşa için bu atama, aslında geri dönüşü olmayan bir sürgünün başlangıcıydı. Tam 13 yıl boyunca çocuklarından, eşinden, sevdiklerinden ve çok sevdiği vatanından ayrı kalan Paşa, İstanbul'a dönmek için defalarca yalvarmasına rağmen olumlu bir cevap alamadı. Yazar Ali Akyıldız, kitabında bu dönemi anlatırken Paşa'nın yaşadığı duygusal ve psikolojik gelgitleri derinlemesine inceliyor. Ağır şartlar altında, çoğu zaman kendi inisiyatifi dışında gelişen ilginç olaylar silsilesi ve yasak bir ilişkinin getirdiği ağır sorumluluk, ufku geniş bu aydını intihara sürükleyen trajik sonu hazırladı.

BOĞAZİÇİNDE BİTMEYEN BEKLEYİŞ: PEMBELİ KADIN VE YALININ SIRLARI

Eser, yalnızca siyasi bir figürün değil, arkada kalan gözü yaşlı bir ailenin dramını da gözler önüne seriyor. Sadullah Paşa'nın ardından akıbeti babasına benzeyen bir oğul ve mecnune bir kız hayatta kalırken, en yürek burkan hikaye eşine aitti. Paşa'nın kendisine pek yakıştığını söylediği pembe elbiseyi her gün giyerek yalının bahçesinde kocasının dönmesini bekleyen ve İstanbul halkı arasında adı pembeli kadına çıkan eşinin sadakati, kitabın en sarsıcı bölümlerinden birini oluşturuyor. Ayrıca kitapta, yeni ortaya çıkan belgeler ışığında meşhur Sadullah Paşa Yalısı'nın adım adım onarım hikayesi de mimari ve kültürel bir miras olarak okura sunuluyor.

YAKIN TARİHİMİZ İÇİN BAŞUCU KAYNAĞI

Ali Akyıldız'ın ilk baskısından 14 yıl sonra yeni bulgularla zenginleştirdiği bu çalışma, yazarın da ifade ettiği gibi önemli bir Tanzimat aydınının hayatına ışık tutarak yakın tarihimizle ilgili büyük bir boşluğu dolduruyor. Hem Osmanlı diplomasisine ilgi duyan tarih meraklıları hem de derinlikli psikolojik biyografiler okumayı seven edebiyat tutkunları için vazgeçilmez bir kaynak olan eser, geçmişin tozlu raflarında kalmış bir hüznü gün yüzüne çıkarıyor.

KİTAP KÜNYESİ

Kitabın Adı: Sürgün Sefir Sadullah Paşa
Yazarı: Ali Akyıldız
Yayınevi: Timaş Yayınları
Türü: Biyografi / Tarih İncelemesi