16. yüzyıl İstanbul panoraması Türk ressamın elinde yeniden canlandı

Soytürk, bu yıl üçüncüsü düzenlenen Chicago Türk Festivali'nde ilk kez sanatseverlerle buluşturduğu İstanbul panoramasını, ince uçlu kalemlerle mürekkep işleme tekniğini kullanarak ön hazırlık dahil iki yılda tamamladığını söyledi.

Kastamonu doğumlu olup 2012'den bu yana ABD'de yaşayan Soytürk, bu çalışmayı hazırlarken amacının Amerikalılara Türk kültürünü anlatmak olduğunu belirterek bu motivasyonla 14 yıl beklediğini, gerekli şartları sağladıktan sonra iki yıl önce çalışmaya başladığını ifade etti.

TAHRİP OLMUŞ BÖLÜMLERİ TAMAMLANARAK 1,5 KATTAN FAZLA BÜYÜTÜLDÜ

Soytürk, bu yıl üçüncüsü düzenlenen Chicago Türk Festivali'nde ilk kez sanatseverlerin izlenimine sunduğu eserinin, 16. yüzyılda İstanbul'a gelen Hollandalı ressam Lorich tarafından çizilen ilk İstanbul panoramasının, 1,5 kattan fazla büyütülerek tahrip olmuş bölümleri tamamlanmış ve yenilenmiş versiyonu olduğunu söyledi.

Aslı 11,4 metre uzunluğunda olan eseri yaklaşık 19 metre olarak yeniden çizerek sergileyen Soytürk, festival süresince Türk ve yabancı ziyaretçilerden yoğun ilgi gördüğünü ve aldığı tepkilerin kendisini memnun ettiğini dile getirdi.

Soytürk, "dünyanın en büyük İstanbul şehir panoraması" olarak nitelendirdiği eserini, son parçası olan Eyüp semti ve çevresini de ekleyerek kısa süre içinde tamamlayacağını, ardından da Türkiye'de yetkililere sunacağını söyledi.

Daha önce "Medeniyetin Başkenti İstanbul" adlı benzer çalışmasını Avrupa ve ABD'de birçok prestijli platformda sergilediğini belirten Soytürk, daha önemli olarak nitelendirdiği bu eserini ise ilgili kurumların desteğiyle hem dünyaya tanıtmak hem de bir gün İstanbul'da kalıcı bir mekanda sergilemek istediğini ifade etti.

Çizdiği İstanbul panoramasının aslının mürekkep ve sulu boya tekniğiyle hazırlandığını belirten Soytürk, kendi eserini de aslına uygun olarak mürekkep tekniğiyle çalıştığını kaydetti.

KULLANDIĞI ÖZEL TEKNİĞE HOCASININ ADINI VERDİ

Soytürk, İstanbul'da bulunduğu yıllarda Devlet Sanatçısı Cemal Akyıldız'dan öğrendiği mürekkep tekniğini bu eserinde kullandığını belirterek hocasının anısına bu tekniğe "Cemali" adını verdiğini söyledi.

Cemal Akyıldız'a büyük saygı duyduğunu ifade eden Soytürk, "Cemali" tekniğini yaşatmak ve dünyaya tanıtmak suretiyle hocasının adının uluslararası sanat camiasında da kalıcı bir yer edinmesini istediğini dile getirdi.

Türk ressam, fetih sonrası Fatih Sultan Mehmet başta olmak üzere Osmanlı padişahları tarafından yeniden imar edilen İstanbul'u yansıtan, 1555-1559 yıllarında Kanuni Sultan Süleyman dönemine ışık tutan panoramanın aslının bugün Hollanda Leiden Üniversitesi Kütüphanesi'nde koruma altında bulunduğunu söyledi.

Yüzyıllar içinde önemli ölçüde yıpranan ve büyük bölümü görselliğini kaybeden eserin kopyasını Leiden Üniversitesi yetkililerinden talep ettiğini belirten Soytürk, bu talebinin olumlu karşılanmasıyla çalışmasını hazırlama fırsatı bulduğunu ifade etti.

"ŞU ANDA DÜNYANIN EN BÜYÜK İSTANBUL ŞEHİR ÇALIŞMASIYLA KARŞI KARŞIYAYIZ"

Soytürk, "Bu eseri yaparken çok sıkıntı çektik çünkü çok büyük bir hasar almıştı. Eseri bilimsel metotlarla tarihimize kazandırdık ve de millileştirdik diyebilirim." ifadelerini kullandı.

Eserinin 22 parçadan oluştuğunu ve detayların daha iyi görülebilmesi için orijinal boyutunun 1,5 katından fazla büyütüldüğünü belirten Soytürk, "Şu anda dünyanın en büyük İstanbul şehir çalışmasıyla karşı karşıyayız." dedi.

Söz konusu eserini ilk kez bu yıl üçüncüsü düzenlenen Chicago Türk Festivali'nde sanatseverlerin beğenisine sunan Soytürk, esere gösterilen yoğun ilginin kendisini memnun ettiğini, farklı etkinliklerde sergi açması için birçok teklif aldığını söyledi.

Soytürk, eserini sergilerken öncelikle üç farklı kitleyi hedeflediğini; bunların genel anlamda Türkler, ABD'de yaşayan Türk toplumu ile burada yetişen çocukları ve ABD'deki Müslüman topluluklar olduğunu ifade etti.

İlk olarak eserinin Eyüp Sultan Türbesi ve çevresini gösteren son eksik parçalarını tamamlayacağını belirten Soytürk, çalışmasının nihai halini New York'ta sergilemeyi hedeflediğini söyledi.

BATI DÜNYASININ İSTANBUL’A BAKIŞINI VE HAYRANLIĞINI YANSITIYOR

İlk kez Batılı bir ressam tarafından çizilen İstanbul panoramasının dönemin Batı dünyasının İstanbul'a bakışını ve hayranlığını ortaya koyduğunu belirten Soytürk, tahrip olmuş bölümlerini de tamamlayarak tarihe ışık tutan görsel bir belge niteliği kazandırdığı eserinin bugünün Türkiyesinin temsili açısından da önemli olduğunu ifade etti.

Soytürk, fırsat bulması halinde eserini Birleşmiş Milletler (BM) Genel Merkezi gibi temsil kabiliyeti yüksek mekanlarda sergilemeyi hayal ettiğini dile getirdi.

16. yüzyıl İstanbul'una ışık tuttuğunu belirttiği eserinin ABD ve Avrupa'nın önemli sanat merkezlerinde sergilenebilmesi için ciddi bir bütçeye ihtiyaç duyulduğunu ifade eden Soytürk, bu konuda ilgili kurum ve yetkililere destek çağrısında bulundu.

Eserin bu noktaya gelmesi için altı aylık akademik araştırma yaptığını ve sonrasında kiraladığı stüdyonun 1,5 yıldır masraflarına katlandığını belirten Soytürk, ABD'de yaşayan ve kısıtlı şartlarda Türk kültürü ile tarihini yaşatmaya çalışan bir sanatçı olarak Türk-Amerikan toplumu ve misyon temsilcilerinden desteklerini esirgememelerini istedi.

“SÜLEYMANİYE KÜLLİYESİ RESMİN ALTIN ORANINI OLUŞTURUYOR"

Hollandalı ressam Melchior Lorich'in 16. yüzyıl İstanbulunu yansıttığı resimle ilgili önemli detaylara yer veren Soytürk, panorama çalışmasında daha önce gündem olmamış bilgileri de paylaştı.

Soytürk, o dönem resim sanatında çalışmaya destek veren kişi veya ailesiyle bağlantılı bir imgenin işlendiğine dikkati çekerek Lorich'in, çizdiği İstanbul manzarasının merkezine Süleymaniye Camisi'ni yerleştirdiğini, bunun da dönemin padişahı Kanuni Sultan Süleyman'ın izni ve desteği olduğu anlamına geldiğini söyledi.

"Kanuni'nin ve eşinin türbelerinin de bulunduğu Süleymaniye Külliyesi resmin altın oranını oluşturuyor." diyen Soytürk, çalışmasında Kız Kulesi ve çevresi gibi unsurları orijinal eserin çizildiği dönemdeki halleriyle resmederek dönemin silüetine sadık kaldığını vurguladı.

Soytürk ayrıca büyütülmüş panorama çiziminde, fetih sonrası İstanbul surlarının onarıldığının, Tekfur Sarayı gibi Bizans'tan kalma bazı sarayların da restore edilerek kullanılmaya devam ettiğinin net görülebildiğini belirtti.

Orijinal resimde önemli ölçüde yıpranma olduğuna, Ayasofya ve Süleymaniye camileri gibi birçok önemli yapının görünümünün bozulduğuna dikkati çeken Soytürk, bu bölümleri titizlikle çalışarak görsel restorasyona tabi tuttuğunu ifade etti. Soytürk, "İstanbul tarihinin eksik parçalarını tamamladım." dedi.

Ressam Soytürk bununla birlikte, 16. yüzyılda İstanbul'a gelen Hollandalı ressam Melchior Lorich'in çalışmasında kendisini de o gün Cenevizlilerin yerleşik bulunduğu Pera (Galata) bölgesinde çizim yaparken resmettiğini, yanında uzun boyu ve iri parmaklarıyla dikkati çeken kişinin, Kanuni döneminin ünlü minyatürcüsü Matrakçı Nasuh olma ihtimalinin çok güçlü olduğunu söyledi.

Lorich'in çalışmasında Haliç'te sıralanmış bazı gemi ve teknelerin o dönemin diplomatik ilişkilerine de ışık tuttuğunu ifade eden Soytürk, büyütülmüş çalışmasında bunlar arasında Alman ve İranlı heyetlere ait kayıkların kolayca seçilebildiğine işaret etti.

ESERLERİYLE TÜRK KÜLTÜR VE MEDENİYETİNİ DÜNYAYA TANITIYOR

New York'ta uzun yıllardır sanat çalışmalarını sürdüren ressam Melikşah Soytürk, ağırlıklı olarak tarihi İstanbul'u ve mimarisini resmettiği karakalem çizimleriyle Türk kültürünü ABD'ye taşıyan bir sanatçı olarak öne çıkıyor.

Hayatını resimden kazanan Türk sanatçı, dünyanın en çok turist çeken şehirlerinin başında gelen New York manzaralı sulu boya çalışmalarıyla ABD'de sanatseverler tarafından takip ediliyor.

Soytürk, New York ve çevresindeki Türk toplumu üyelerine yönelik gönüllü çalışmalara da destek vererek, kar amacı gütmeyen bazı vakıf ve derneklerde ABD'de yetişen Türk çocuklarına hem gönüllü resim dersi veriyor hem de seçtiği örnek çizimlerde Türk kültüründen objeleri kullanmaya özen gösteriyor.

Daha önce "Medeniyetin Başkenti İstanbul" adlı çalışmasıyla uluslararası birçok sergiye imza atan Soytürk'ün eserlerinde daha çok tarihi Türk evleri, sokaklar, çeşmeler, hanlar, hamamlar, külliyeler, sadaka taşları, nişan taşları, kuş evleri, önceki medeniyetlerin izlerini taşıyan yapılar ve üzerine işlenmiş el sanatları gibi objeler göze çarpıyor.

Aynı zamanda Soytürk'ün bu çalışmasının 2010 yılında Ankara'da TBMM'ye bağlı Necati Bey Kültür Evi'nde sergilendiği de kayıtlarda yer alıyor.