67 ülkeden yayıncı İstanbul'da! Uluslararası İslami Yayıncılık Çalıştayı başladı

Uluslararası İslami Yayıncılar Birliğinin Diyanet İşleri Başkanlığı, Kültür ve Turizm Bakanlığı ile Türk İşbirliği ve Koordinasyon Ajansı Başkanlığının (TİKA) destekleriyle düzenlediği “Uluslararası İslami Yayıncılık Çalıştayı”, İstanbul Sabahattin Zaim Üniversitesi (İZÜ) ev sahipliğinde başladı.

72 ülkeden yayıncıları, üniversiteleri, sivil toplum kuruluşlarını, kitap dağıtımcılarını, kitabevlerini, telif ajanslarını, yazar birliklerini ve yayıncı meslek örgütlerini bir araya getiren çalıştaya 250’den fazla temsilci katılıyor. Etkinliğin açış programında Kültür ve Turizm Bakan Yardımcısı Dr. Coşkun Yılmaz, Türkiye Uluslararası İslam, Bilim ve Teknoloji Üniversitesi (TİBÜ) Rektörü Prof. Dr. Mehmet Görmez, İZÜ Rektörü Prof. Dr. İsmail Küçük, İslami Yayıncılar Birliğinin Başkanı ve İZÜ Öğretim Üyesi Prof. Dr. Mehmet Bulut, Moritanya Kültür Bakanı Yardımcısı Muhammed Mahmud Celal Talibe, Moritanya Büyükelçisi Sid Ahmed el Bekaye Hamadi, Bangladeş İstanbul Başkonsolosu Muhammed Mizanurrahman, Maarif Vakfı Mütevelli Heyeti Üyesi Dr. Nazif Yılmaz ile Kütüphaneler ve Yayınlar Genel Müdür Taner Beyoğlu da yer aldı. 

BULUT: “BU SADECE BİR BAŞLANGIÇ”

Farklı coğrafyalardaki yayıncılık birikiminin ortak bir zeminde buluşturulması, uluslararası yayıncılık iş birliklerinin geliştirilmesi, telif ve çeviri faaliyetlerinin artırılması ve ortak projelerin hayata geçirilmesinin hedeflendiği çalıştayın açışında söz alan Uluslararası İslami Yayıncılar Birliğinin Başkanı ve İZÜ Öğretim Üyesi Prof. Dr. Mehmet Bulut, çalıştayın İZÜ açısından da özel bir anlam taşıdığını belirterek Birliğin temellerinin beş yıl önce yine İZÜ’de gerçekleştirilen bir toplantıda atıldığını hatırlattı. Aynı zamanda İZÜ Eski Rektörü olan Prof. Bulut, bugün gelinen noktada Birliğin 72 ülkeden 247 üyeye ulaştığını, bugün düzenlenen çalıştaya ise 57 ülkeden 250’ye yakın yayıncının katıldığını söyledi. Konuşmasında İslam medeniyetinin birikiminin farklı dillere aktarılmasının önemine dikkat çeken Bulut, “Amacımız İslam medeniyetinin mirasını farklı dillere tercüme ederek dünyaya ulaştırmak. Bugünün kitapları yarının medeniyetini inşa edecek.” dedi. Çalışmanın yalnızca bir toplantı olarak görülmemesi gerektiğini vurgulayan Bulut, “Bu sadece bir başlangıç. Bizim vazifemiz sadece çalışmak. Umut ettiğimiz sonuçlara ulaşmak için elimizden geleni yapacağız.” ifadelerini kullandı.

KÜÇÜK: “BİLGİNİN YAYILMA HIZI DEĞİŞTİ”

İZÜ Rektörü Prof. Dr. İsmail Küçük de, dijital teknolojilerin bilgi üretimi ve dolaşımında meydana getirdiği değişime dikkat çekti. “Sosyal medyanın dijital teknolojilerle birleşmesiyle bilgi saniyeler içinde yayılıyor.” diyen Küçük, bu dönüşümün yayıncılık alanında yeni sorumluluklar ortaya çıkardığını ifade etti. Uluslararası İslami Yayıncılar Birliğinin İslam dünyasının ortak meselelerine çözüm üretme amacıyla ortaya çıkmasını önemsediklerini belirten Küçük, “Çok daha verimli, sıkıntılara cevap olabilecek eserleri üretmek ve yaymak konusunda güzel çalışmalara vesile olmasını diliyorum.” dedi.

NUR NİDA EBU KASIM: “KURULAN BAĞLAR ÇOK ÖNEMLİ”

Malezya Uluslararası İslam Üniversitesinden Prof. Dr. Nur Nida Ebu Kasım, Birliğin kuruluşunun akademik yayıncılık açısından taşıdığı öneme değindi. Birliğin kurucu üyeleri arasında yer aldıklarını belirten Ebu Kasım, “Akademik yayıncı olarak bu birliğin kurulmasından çok memnunuz” diyerek akademik ve özel yayıncılar arasında kurulacak ilişkilerin önemine dikkat çekti.

DR. MUHAMMED MAHMUD: “KİTAPLAR NESİLLER ARASINDA KÖPRÜ KURAR”

Moritanya Yazma Eserler Kurumu Genel Müdürü Dr. Muhammed Mahmud ise yayıncılığın yalnızca güncel eserlerin dolaşıma sokulmasıyla sınırlı olmadığını, yazılı mirasın korunmasının da yayıncılığın temel sorumlulukları arasında bulunduğunu ifade etti. “Kitapların korunması önemli, yıllar sonra gelecek okurla köprü kurulmasını sağlar.” diyen Mahmud, ilim ve kitapların sonraki nesillere aktarılması gereken bir emanet olduğunu söyledi. Yazarların eserleri aracılığıyla yaşamaya devam ettiğini belirten Mahmud, “Kitaplar kaybolursa nesiller de kaybolur.” ifadelerini kullandı.

PROF. GÖRMEZ, TİBÜ’NÜN KURULUŞ MÜJDESİNİ VERDİ

Eski Diyanet İşleri Başkanı, Türkiye Uluslararası İslam, Bilim ve Teknoloji Üniversitesi (TİBÜ) Rektörü Prof. Dr. Mehmet Görmez ise çalıştayın açılışında katılımcıları selamlayarak üniversitenin kuruluşuna ilişkin bilgi verdi. Görmez, 50 yıl önce Mekke’de beş İslam üniversitesi kurulması kararı alındığını hatırlatarak, bunlardan ilkini Sultanahmet Meydanında, Doğu Roma’dan kalan bir hipodromun üzerinde kurduklarını ifade etti.

YILMAZ: “YENİ BİR BAŞLANGICIN AREFESİNDEYİZ”

Kültür ve Turizm Bakan Yardımcısı Dr. Coşkun Yılmaz da konuşmasında dünyadaki hızlı değişimin ilim, irfan ve hikmetle ele alınmasının önemine dikkat çekti. “Dünya çok büyük bir hızla değişiyor. İlim, irfan ve hikmetle yoğurmadıkça, insanı merkeze taşımadıkça sonuç hüsran olacaktır.” diyen Yılmaz, İslam tarihinde ilmin, âlimin ve kitabın hızlı bir dolaşım içinde olduğunu, ancak siyasi coğrafyadaki gerilimlerin bu dolaşımı da olumsuz etkilediğini söyledi. “Yeni bir başlangıcın arifesindeyiz” ifadesini kullanan Yılmaz, tarihî ve kültürel mirasa dayanarak yeni isimlerin ve âlimlerin dünyaya taşınması gerektiğini belirtti. Çalıştayın farklı coğrafyalarda üretilen bilgiyi birbirine ulaştırmasına vesile olacağını ifade eden Yılmaz, “Gerçek bir birlikten söz ediyorsak asıl mayasını ilim, irfan, hikmet ve bilgi oluşturacak. Taşıyıcısı da yayıncılar olacak.” dedi.

GÖRMEZ: “YAYINCILAR İLMİN, HİKMETİN VE MARİFETİN ELÇİLERİDİR”

Açış konuşmalarının ardından Uluslararası İslami Yayıncılar Birliği Başkanı Prof. Dr. Mehmet Bulut’un moderatörlüğünde gerçekleştirilen “Değişen Dünyada İslami Yayıncılık” paneline geçildi. Panelin ilk konuşmacısı olan TİBÜ Rektörü Prof. Dr. Mehmet Görmez, yayıncıları “ilmin, hikmetin ve marifetin elçileri” olarak nitelendirdi. İslami yayıncılığın insanın hakikatle, Rabbiyle, kendisiyle ve varlıkla ilişkisine dair temel sorulara cevap araması gerektiğini belirten Görmez, “Yayıncılık sadece metin çoğaltmaktan ibaret değildir. Bir toplumun hafızasını kuruyorsunuz.” dedi.

İslami yayıncılığın üç temel vazifesine dikkat çeken Görmez, bunları tarihî hafızayı geleceğe aktarmak, bugünü inşa ederek insanlara düşünme imkânı sunmak ve istikbali kurmak olarak sıraladı. İlk iki alanda henüz yeterli noktada olunmadığını belirten Görmez, özellikle gençlere hitap eden eserlerin azalmasına dikkat çekerek “Kaç kitabımız istikbali inşa ediyor?” sorusunu yöneltti. Yayıncıların bu üç vazifeyi birlikte ele alması gerektiğini ifade etti.

Dünyanın bir okuma ve yazma kriziyle karşı karşıya olduğunu belirten Görmez, sözün üretilme, doğrulanma ve tüketilme şartlarının değiştiğini söyledi. Bilgi çoğaldıkça anlamın kıtlaştığını, hızın doğruluğun önüne geçtiğini ve yapay zekânın yazı ile yazarı karşı karşıya getirdiğini ifade eden Görmez “Malumat denizinde cehaletle karşı karşıyayız. Saniyeler içinde tüm dünyaya yayılan içerikler, yayıncıların sorumluluğunu daha da artırıyor.” dedi. Görmez, İslami yayıncılığın dil meselesinin de yeniden ele alınması gerektiğini ifade ederek özellikle Arapça yayınların Kur’an’ın dili ve temel kavramlarıyla ilişkisine dikkat çekti.

ABDULHAKİM MURAD: “BİRBİRİMİZDEN ÖĞRENMELİYİZ”

Cambridge Üniversitesinden Prof. Dr. Abdulhakim Murad da İslam dünyasının geniş bir coğrafyaya yayılmış olmasının beraberinde iletişim sorunlarını getirdiğini belirterek farklı kimlikleri bir arada tutacak iletişim kanallarının geliştirilmesi gerektiğini söyledi. İslam dünyasında evrenselliğin korunurken yerel Müslüman seslerin biricikliğine de saygı gösterilmesinin önemine dikkat çeken Murad, modern dünyanın hızlı değişiminin farklı coğrafyalardaki Müslümanları benzer sorunlarla karşı karşıya bıraktığını ifade etti. Murad, son olarak, Birliğin kurulmasının farklı ülkelerin birbirinden öğrenebilmesi açısından önemli bir fırsat sunduğunu belirtti.

ŞANKİTİ: “AKİF’İN ŞİİRLERİ ARAPÇAYA TERCÜME EDİLMELİ”

Prof. Dr. Muhammed el-Muhtar el-Şankiti, yayıncıların sahip olduğu sorumluluğun yalnızca ticari bir faaliyetle sınırlı olmadığını belirttiği konuşmasında “Ümmet ülkelerden, devletlerden daha güçlüdür. Devleti kaybetsek de ümmeti kaybetmememiz gerekiyor.” dedi. Müslümanlara kendi dilleriyle hitap edilmesinin önemine dikkat çeken Şankiti, Mehmet Akif Ersoy’un “Safahat” adlı eserinin uzun yıllardır Arapçaya çevrilmemiş olmasının büyük bir eksiklik olduğunun altını çizerek “Bu toplantı, bir yayıncı Akif’in şiirlerini Arapçaya tercüme etmeyi taahhüt etmeden bitmemeli.” dedi. Yayıncıları “mesaj ve misyon sahibi tüccarlar” olarak tanımlayan Şankiti, nitelikli eserlerin okura ulaştırılması ve yazarların emeğinin korunması gerektiğini vurguladı.

ORTAK YAYINCILIK GÜNDEMİ

2021 yılında İstanbul’da 30 ülkeden yayıncının katılımıyla gerçekleştirilen toplantıyla temelleri atılan Uluslararası İslami Yayıncılar Birliği, beş yıl süren hazırlık ve istişare çalışmalarının ardından Ocak 2026’da Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan’ın tensipleriyle birlik statüsü kazanıştı. Türkiye’de kendi alanında kurulan ilk ve tek yayıncı birliği olma özelliğini taşıyan Birliğin kurucu yönetim kurulunda Malezya, Özbekistan, Pakistan, Endonezya, Hindistan, Türkiye, Ürdün, Nijerya, Kuzey Makedonya, Almanya ve İngiltere’den üyeler yer alıyor.

Birliğin ilk büyük uluslararası toplantısı niteliğindeki çalıştay; İstanbul Sabahattin Zaim Üniversitesi, Türkiye Uluslararası İslam Bilim ve Teknoloji Üniversitesi, Malezya İslam Üniversitesi, Pakistan İslam Üniversitesi, İslam İşbirliği Gençlik Forumu, Endonezya İslami Kitap Fuarı, Uluslararası İslami Okullar Birliği, Kuveyt İslami Kitap Fuarı ve Islamic Foundation başta olmak üzere 30’dan fazla uluslararası kurum ve kuruluşun desteğiyle gerçekleştiriliyor. Programda yayınevlerinin yanı sıra üniversiteler, sivil toplum kuruluşları, kitap dağıtımcıları, kitabevleri, telif ajansları, yazar birlikleri ve farklı ülkelerdeki yayıncı meslek örgütlerinin temsilcileri yer alıyor.

İSTANBUL DEKLARASYONU AÇIKLANACAK

Çalıştay kapsamında farklı ülkelerin yayıncılık deneyimlerinin paylaşılmasının yanı sıra uluslararası telif ve çeviri imkânlarının geliştirilmesi, ortak yayın projeleri oluşturulması, yayıncılar arasında kalıcı iletişim kanalları kurulması ve İslami yayıncılığın küresel ölçekteki görünürlüğünün artırılması ele alınıyor.

25-27 Eylül tarihleri arasında devam edecek çalıştayın son gününde Uluslararası İslami Yayıncılar Birliğinin Olağan Genel Kurulu gerçekleştirilecek. Genel Kurulda, Birliğin gelecek dönem çalışmalarına ilişkin değerlendirmeler yapılacak ve yeni yönetim kurulu seçilecek. Çalıştay boyunca gerçekleştirilen görüşmeler ve ortaya çıkan ortak yaklaşımlar doğrultusunda hazırlanacak İstanbul Deklarasyonu da programın sonunda ilan edilecek. Deklarasyonla İslami yayıncılık alanında önümüzdeki dönemde uluslararası iş birliğinin geliştirilmesine yönelik ortak hedeflerin, önceliklerin ve çalışma alanlarının ortaya konulması planlanıyor.