Yapay zeka zihninizi okumaya çok yakın: Düşüncelerimiz artık gizli kalmayabilir
Yapay zeka araştırmaları insan beynindeki faaliyetlerin çözümlenerek düşüncelerin görüntü ve metne dönüştürülmesini mümkün kılmaya yaklaşıyor. Teknoloji devlerinin yöneldiği bu alan, zihinsel mahremiyet tartışmalarını beraberinde getiriyor.
Yapay zekadaki ilerlemeler, insan zihninin okunabilmesine yönelik araştırmaları hızlandırdı. The New York Times'ta Trevor Paglen imzasıyla yayımlanan haberde, beyin aktivitelerinin yapay zeka aracılığıyla çözümlenmesine yönelik çalışmaların geldiği nokta ele alındı.
Haberde, Cornell Üniversitesi'nde gerçekleştirilen bir deneyde iki gün boyunca toplam üç saatini beyin aktivitelerini görüntüleyen fMRI (Fonksiyonel Manyetik Rezonans Görüntüleme) cihazına bağlı olarak geçiren araştırmacıların çalışmasına yer verildi. Deney sırasında katılımcıların zihninden geçenler görüntülere yansıtıldı. Gürültülü bir makine beynin gri maddesini aralıksız tararken, araştırmacılar zihinsel faaliyetleri anlamaya çalıştı.

BEYİN AKTİVİTELERİ GÖRÜNTÜ VE METNE DÖNÜŞTÜRÜLÜYOR
Cornell Üniversitesi'nden radyoloji profesörü Amy Kuceyeski, sanat çalışmalarını kapsayan uzun süreli deneyler yürüttü. Araştırmada katılımcıların beyin aktiviteleri kaydedilirken, bu veriler yapay zeka modelleriyle işlendi. Elde edilen sonuçların, insanların zihninden geçen görüntüleri yeniden oluşturabilme potansiyeli taşıdığı belirtildi.
Haberde, California Üniversitesi Berkeley kampüsünden Jack Gallant'ın 2011 yılında gerçekleştirdiği çalışmaya da dikkat çekildi. Gallant'ın ekibi, insanların film izlerken beyin aktivitelerini kaydetti. Ardından akıllıca programlama yöntemleri ve bilgisayar modellemesi kullanılarak izlenen görüntülerin bulanık, hayaletsi bir benzerinin yeniden oluşturulabileceğini gösterdi.
Bu yöntem, bugün yapay zeka sistemlerinin ilk dönem çalışmalarında da kullanılıyor. Araştırmacılar, beyin aktivitelerinden yola çıkarak düşüncelere ilişkin görüntüler elde etme konusunda önemli ilerlemeler kaydedildiğini belirtiyor.

EEG SENSÖRLERİ KULAKLIKLARA KADAR GİRDİ
Beyin faaliyetlerinin çözümlenmesine yönelik çalışmalar yalnızca hastaneler ve laboratuvarlarla sınırlı kalmıyor. Haberde, teknoloji şirketlerinin de bu alana yöneldiği örnekler aktarıldı.
Microsoft'un, beyin sinyallerini kontrol edilmesi amacıyla analiz edebilen bir EEG cihazının patentini aldığı belirtildi. Meta'nın ise beyin sinyallerini bilgisayar komutlarına dönüştüren bir teknoloji geliştiren girişimi 500 milyon ila 1,1 milyar dolar arasında bir bedelle satın aldığı aktarıldı.
Apple'ın da AirPods kulaklıklarına EEG sensörleri entegre edebileceğinin sinyallerini verdiği ifade edildi. Bu gelişmeler, beyin aktivitelerinin günlük hayatta kullanılan elektronik cihazlarla takip edilebilmesinin önünü açabilecek çalışmalar arasında gösteriliyor.

“DÜŞÜNCELERE MÜDAHALE MÜMKÜN MÜ?”
Haberde, beyin aktivitelerinin okunabilmesinin yanı sıra düşüncelerin yönlendirilmesi ve zihinsel faaliyetlere müdahale edilmesi ihtimali de ele alındı.
Columbia Üniversitesi'nden nörobiyolog Rafael Yuste, farelerin beynine lazer tutarak aslında orada bulunmayan şeyleri görmelerini sağlayan deneyler gerçekleştirdi. Yuste, “Farenin korteksi, insanın korteksine çok benziyor. Bugün bir farede yapabildiğimiz her şeyi yarın insanda da yapabiliriz. Bu yalnızca zaman meselesi.” ifadelerini kullandı.
McGill Üniversitesi'nden nörobilimci Pouya Bashivan ise beyin aktivitelerinin belirli bir biçimde görüntülenmesi ve tahmin edilmesi üzerine yürütülen çalışmalara dikkat çekti. Bashivan'ın ekibinin, insanların beyin aktivitelerini kontrol edebilecekleri ve duygularını değiştirebilecekleri sistemler üzerinde çalıştığı aktarıldı.
ZİHNİN MAHREMİYETİ TARTIŞMA KONUSU
Beyin faaliyetlerinin yapay zeka aracılığıyla çözümlenmesi, kişisel mahremiyet ve veri güvenliği tartışmalarını da beraberinde getiriyor. Haberde, beyin verilerinin ticari şirketlerin eline geçmesi halinde insanların en özel düşüncelerinin ve zihinsel süreçlerinin ekonomik kazanç amacıyla kullanılabileceği endişesine yer verildi.
Özellikle EEG cihazlarının yaygınlaşması ve teknoloji şirketlerinin bu alana yatırım yapması, zihinsel verilerin kimler tarafından toplanacağı, nasıl saklanacağı ve hangi amaçlarla kullanılacağı sorularını gündeme taşıyor.
Haberde, bu teknolojilerin henüz insan zihnini sınırsız biçimde okuyabildiği anlamına gelmediği, araştırmaların belirli koşullar ve deneysel yöntemler çerçevesinde yürütüldüğü de ortaya konuluyor. Ancak bilimsel gelişmeler, insan zihninin mahremiyetinin gelecekte daha kapsamlı biçimde tartışılacağını gösteriyor.