'Denizlerin kralı' orkinosların acı sonu

Dünya Doğayı Koruma Vakfı'nın (WWF) ve Greenpeace tarafından hazırlanan iki ayrı rapor, denizlerdeki orkinos stoklarının tükenmek üzere olduğu gerçeğini ortaya koyuyor.

WWF'nin "Akdeniz ve Doğu Atlantik'te Orkinos Yağmacılığı 2004-2005" adıyla yayınladığı rapora göre, bu bölgelerdeki orkinos stokları yasadışı avlanma yüzünden tükenmiş durumda bulunuyor. Ülkelerin, orkinos stoklarının tükenmemesi ve sürdürülebilir kullanımı için belirlenen kotalara uymadığının belirtildiği raporda, başta Fransa olmak üzere tüm AB ülkeleri ile Libya ve Türkiye'nin balıkçılık kotalarını aştığını ve bunu gizlemek için avlarını raporlamadığı kaydedildi. Raporda, balıkçılık konusundaki yasal düzenlemeleri yapan ve 42 ülkenin üyesi bulunduğu Uluslararası Atlantik Orkinoslarının Korunması Komisyonu'nun (ICCAT) yıllık belirlediği 32 bin tonluk orkinos avı kotasının, 2004'te 44 bin 948 ton, 2005'te ise 45 bin 547 ton gibi yüksek oranda aşıldığı bildirildi. Bu rakamların ICCAT bilimsel komitesi tarafından gerçek düzeyin 50 bin tonun üzerinde olduğu şeklinde doğrulandığı bilgisinin yer aldığı raporda, kasten eksik bildirimde bulunma ve üstü kapalı orkinos avcılığının özellikle en karlı pazarlardan biri olan Japonya'nın ihtiyacını karşılamak üzere denizde işleme metodu ile giderek arttığı belirtildi.

-"ORKİNOSLAR NEREYE GİTTİ?"-

 Uluslararası çevre örgütü Greenpeace de, "Orkinoslar Nereye Gitti?" adıyla hazırladığı raporda, ICCAT tarafından belirlenen kotaların çok üzerine çıkıldığına dikkat çekiyor. Raporda, Akdeniz ve Doğu Atlantik'te yakalanan orkinos miktarının, yıllık 32 bin ton olarak belirlenen kotanın yüzde 37 üzerinde gerçekleştiği kaydedildi. Rapora göre, Akdeniz'de son yıllarda ölçüsüz bir şekilde gelişen ve orkinosların denizlerdeki doğal ortamlarında yakalanmasının ardından ihracat zamanına kadar tutuldukları orkinos çiftliği sektörü, stokların tükenmesindeki en önemli paya sahip bulunuyor. Akdeniz'deki orkinos çiftliklerinin kapasitesinin şu an için en az 51 bin ton düzeyinde olduğunun belirtildiği raporda, bunun da ICCAT'ın izin verdiği miktarın yüzde 60 üzerinde olduğu ve suça davetiye niteliği taşıdığı bildirildi. Raporda, bu durumdan AB'nin büyük sorumluluğu bulunduğu ifade edilerek, AB'nin son on yıl içinde orkinos çiftliği sektörüne 34 milyon dolar destek verdiği vurgulandı. -YAPILMASI GEREKENLER- Çözüm önerilerine de yer verilen raporlarda, orkinos stoklarının tümüyle tükenmeden acilen tedbir alınması isteniyor. Orkinos çiftliklerinin acilen kapatılması gerektiğini savunan WWF raporunun hazırlayıcısı WWF Deniz ve Kıyı Programı, AB Balıkçılık Komisyonu'nun bu konuda öncülük etmesi gerektiğini ve bu yıl kasım ayında yapılacak olan ICCAT toplantısında orkinosların ve balıkçılığın geleceğini garanti altına alınması gerektiğini savunuyor. WWF Türkiye Genel Müdürü Filiz Demirayak da, yaptığı açıklamada, orkinos stoklarının neredeyse tükendiğini belirterek, sektörün artık Akdeniz'in doğusunda ve Libya sularında son rezervlere yöneldiğini, bu trajik durumun önlenmesi için orkinos çiftliklerinin durumunun acilen gözden geçirilmesi ve tarafların üzerine düşeni yapması gerektiğini ifade etti. Greenpeace raporunda da benzer şekilde, orkinos balığı popülasyonu eski haline gelene ve doğru bir balıkçılık yönetimi kurulana kadar orkinos çiftçiliklerinin yaygınlaşmasının durdurulması isteniyor. Mevcut durumda, kısa vadeli kazanımları, balıkçılığın geleceğine tercih edenlerce istismar edilen yetersiz bir yasal düzenleme bulunduğunun ifade edildiği Greenpeace raporunda, gerekli önlemler alınmadığı takdirde Akdeniz'deki orkinos neslinin tükenmesinin an meselesi olduğu belirtildi.

-TÜRKİYE'NİN DURUMU-

Uluslararası Atlantik Orkinoslarının Korunması Komisyonu'na 2003 yılından bu yana üye olan Türkiye için henüz net bir kota belirlemesi yok. Türkiye, bu durumda ICCAT'in yeni üyelerine uyguladığı 1100 tonluk kotaya sahip bulunuyor. Resmi rakamlara göre 2004 yılında Türkiye'de 1090 ton mavi yüzgeçli orkinos yakalandı. Türkiye'nin gerçek kota belirlemesinin ICCAT'ın bu yıl kasım ayında yapacağı toplantısında yapılması bekleniyor.

-ORKİNOS BALIĞI-

 Türkiye'de "ton" balığı adıyla da tanınan orkinos balığı (Thunnus thynnus), denizlerdeki en değerli balıklar arasında yer alıyor. Akdeniz ve Doğu Atlantik'te bulunan orkinoslar, 700 kilograma kadar çıkabilen ağırlıkları ve bir yarış atının koşma hızından daha hızlı yüzebilme yetenekleriyle "denizlerin kralı" olarak adlandırılıyor. Özellikle Japonya'dan yoğun talep gören orkinos balığı, bu ülke pazarında çok yüksek fiyatlardan alıcı bulabiliyor.