Köpekbalıkları Türk koyunu kapattı

Koydaki 3 odalı pansiyonda 30 yıldır hizmet veren işletmeci, çok şaşırdıklarını ve gelen turistleri geri çevirdiklerini söyledi.

MUĞLA’nın Marmaris İlçesi’ne bağlı Çamlıköy’de, 1990 yılında birinci derece doğal sit ilan edilen Boncuk Koyu, kumsal köpekbalıklarının dünyada ürediği iki yerden biri. Koyda geçen yıl, Çevre ve Orman Bakanlığı, Deniz Kuvvetleri Komutanlığı, Dokuz Eylül Üniversitesi Denizcilik ve Su Ürünleri Fakültesi ve Sualtı Araştırmaları Derneği (SAD) bünyesindeki Ekoloji Grubu (EKOG) tarafından inceleme yapıldı. 'Boncuk Köpekbalığı Koyu İzleme ve Gözlem Tesisleri Projesi'nin geçen yıl başlatılması ardından koy, Özel Çevre Koruma Başkanlığı tarafından 'Kumsal Köpekbalığı (Carcharnius Plumbeus) Koruma Alanı' ilan edilip kapatıldı.

Karadan giriş yasak

Koy içine şamandıralar yerleştirilirken 'Çevre ve Orman Bakanlığı Özel Çevre Koruma Kurumu Başkanlığı Kumsal Köpekbalığı (Carcharnius Plumbeus) Koruma Alanı. Şamandıralarla belirlenmiş alanda tekne ile seyretmek, balıkçılık, yüzme, aletli veya aletsiz dalış yasaktır' tabelası konuldu. Özel Çevre Koruma bölgesi ilan edilen koya deniz ve karadan giriş yasaklandı.

Boncuk Kamping ve Turistik Tesisleri işletmecisi 65 yaşındaki Fatma Merzifonlu, Nisan ayı başından bu yana, tesislerinin kapatılması nedeniyle yerli ve yabancı turistleri çevirdiklerini söyledi. Merzifonlu, 30 yıldan bu yana 3 odalı pansiyon ve kampingde turizme hizmet ettiklerini belirterek 'Koyu ve tesisi kapattılar. Köpekbalıkları koya sadece haziran ayında gelip yavruladıktan sonra gidiyor. Artık Boncuk Koyu’na kimse giremiyor' diye konuştu.

Boncuk Koyu’na 30 yıldır tatile gelen, ama koyun kapalı olması nedeniyle Fethiye’ye giden Alman turist rehberi 47 yaşındaki Klaus Rossdeutscher, '17 yaşından beri bu koya tatile gelirim. Önemli olan köpekbalıklarının huzurlu ve güvenli bir ortamda yaşamlarını sürdürmeleri ve bu güzelliklerin tüm dünya ile paylaşılması' dedi.

İnsana saldırmıyor

Kumsal köpekbalıkları (Carcharhinus Plumbeus), 100-350 kilo ağırlığında, 1-3.5 metre uzunluğunda. Bir defada 12-15 yavru doğurabiliyor, 1-80 metre derinlikte yaşayabiliyor. Dünyada üreme alanının Boncuk Koyu dışında sadece Amerika’nın güney sahillerinde olduğu biliniyor. İnsanlara saldırmayan kumsal köpekbalıklarının Akdeniz’deki tek, dünyadaki ikinci üreme merkezi ise Boncuk Koyu.

Sandbar Köpekbalıkları
Tanımlama:
Latince adı “Carcharhinus Plumbeus” olan ve dünyada daha çok “Sandbar” olarak adlandırılan köpekbalıklarını, “Kumsal” veya “Büyük Camgöz” isimleriyle ülkemizde tanımaktayız. Sandbar türü orta-büyük sınıfında kabul edilen, Requiem ailesinin bir türü. Sandbar’ların en karakteristik özelliği yan yüzgeçlerinin hemen ortasındaki hizadan başlayan üçgen ve büyük sırt yüzgecidir(First Dorsal Fin). Bu yüzgeç üzerinde belli bir fark edilir renk lekesi olmamakla beraber, arkasında ince bir çizgi şeklinde hafif bir koyu renk tonlaması olabilmektedir. Renkleri gri, gri-mavi, boyları dişilerde 2.0-2.5m. erkeklerde 1.6-2.0m. olmaktadır.

Yaşam Alanları:
Sandbar’lar çok sığ alanlardan 280m. derinliğe kadar yaşayabilen bir türdür. Genellikle geceleri ve sabahın ilk saatlerinde 30-50m. derinliklerde avlanmayı severler. Günün ilk ışıkları ile kumsallara gruplara halinde dolaşmaya gelebilirler. Daha sonra tekrar derin sulara geri dönerler. Sıcak ve yarı sıcak sularda yaşarlar. Hint okyanusu, Doğu Pasifik, Hawaii, Avustralya, Doğu Atlantik, Meksika ve Akdeniz sularında görülürler.

Üreme:
Köpekbalıkları üç değişik şekilde üremektedir. Birincisi yumurtalarını dışarıya bırakanlar(Ör:Çekiçbaş), ikincisi yumurtalarını hemen vücudunun altında ve dışında taşıyanlar, üçüncüsü ve en gelişmişi yumurtalarını karnının içinde taşıyanlar. Sandbar’lar da “Viviparity” denilen bu en gelişmiş şekilde üreyenler grubundandır. Anne karnında 1-14 arası yumurta taşır, bunları 8-12 aylık gebelik periyodundan sonra canlı olarak karnından çıkarır. Anne karnından çıkan yavrular bire bir annesinin kopyası şeklinde olup, boyutları 50-70cm. arasında değişmektedir. Üreme periyodu iki yılda birdir. Sandbar’lar çok yavaş büyürler ve bir dişinin üreme çağına gelmesi ortalama 15-19 yılı bulabilir. Büyüme ve gebelik periyodu bu hayvanın bulunduğu ortamdaki ısı ve beslenmeyle ilgilidir. Dişiler erkekler ile çifleşme dışında çok sık beraber dolaşmaz. Hamilelik periyodunun sonuna gelen dişiler birleşerek doğdukları sulara geri dönerler. Bu alanlar genellikle sığ kumsallardır. Diğer köpekbalıklarından korunmak için bu şekilde bir yöntem seçmektedirler. Sandbar’lar Mayıs ve Haziran aylarında doğurmak için bu bölgeye sürü halinde gelir. Sanıyorum ki Akdeniz’de yaşayanların üreme için seçtikleri yer Gökova Körfezi’ndeki Boncuk Koyu. Yavrularını canlı olarak doğuran dişiler hızla bu bölgeyi terk ederler. Böylece kendi hemcinslerinden gelebilecek saldırılardan da korunmuş olurlar. Yavrular bir müddet bu sularda kaldıktan sonra açık denizlere ve derinlere inmeye başlar. Çiftleşme aylarının da Eylül-Ekim gibi olduğu tahmin edilmektedir. Sandbar’ların ortalama ömrü 35 yıl civarında olduğu sanılmakta. Üreme hızları yıllık %2.5-%10 arası olabilmektedir.

Beslenme:
Sandbar’ların üst dişleri 2-2.5cm, alt dişleri ise 1-1.5cm büyüklükte olmaktadır. Kabuklu deniz canlıları, yumuşakçalar, balık, diğer köpek balıkları gibi oldukça değişik ve sağlıklı bir beslenme tipi vardır. Bütün gün avlanmakla beraber, geceleri bu aktivitelerinde artış olmaktadır.

İnsanlar İçin Tehlikesi:
Sandbar'lar az saldırgan köpekbalığı türüne girmektedir. Aynı aileden gelen ve Büyük Beyaz'dan sonra en saldırgan tip olan Boğa Köpekbalıklarına şekil olarak çok benzemelerine karşılık huy olarak benzemezler. Dünya literatüründe insanlara saldırı sayısı 5 olarak kayıt edilmiştir ve hepsi de provake edildiğinde olmuştur. Saldırılarda ölümle sonuçlanan olmamıştır. Bu da göstermektedir ki Boğa Köpekbalığı gibi sinsice saldırmamakta fakat kendi bölgesinde bir tacize uğradığında kendini savunmak için uyarmaktadır. Fakat bütün kaynaklarda bu tür için yine de dikkatli olunması gerektiği notu düşülmektedir. Doğurma alanlarına geldiklerinde her ne kadar saldırgan bir tutum izlemeseler de yine de annelik iç güdüleri ile hareketle beklenmedik bir saldırı ile karşılaşma riski bulunmaktadır.

Hürriyet / www.antrak.org.tr