Moskova’da dün verilen görüntüler ilk bakışta alışıldık bir Zafer Günü tablosunu andırıyordu. Kızıl Meydan’da yürüyen askerler, gökyüzünde süzülen savaş uçakları, Sovyet marşları ve tribünlerde oturan yabancı liderler... Ancak bu yıl törenin asıl hikayesi meydanda değil, eksik olan şeylerde gizliydi. Çünkü bu kez dikkat çeken şey Rusya’nın ne gösterdiği değil, neyi göstermediğiydi.

Geçmiş yıllarda Kremlin’in en büyük vitrini olan ağır tank konvoyları neredeyse tamamen ortadan kayboldu. İnternet kesintileri yapıldı, mobil ağlar sınırlandırıldı, Moskova olağanüstü güvenlik önlemleri altında bir çeşit dijital karartmaya sokuldu. Bir dönem askeri ihtişam üzerinden psikolojik üstünlük kurmaya çalışan Rusya, artık daha farklı bir mesaj veriyordu:

“Biz hala ayaktayız.”

PUTİN'İN UZUN SOLUKLU MÜCADELE VURGUSU

Rusya Devlet Başkanı Putin’in konuşması dikkatle incelendiğinde aslında savaşın nasıl evrildiği de net biçimde görülüyordu. Kremlin artık Ukrayna savaşını kısa süreli bir operasyon gibi sunmuyor. Hatta “özel askeri operasyon” dili bile giderek geri plana itiliyor. Yerine daha tarihsel, daha ideolojik ve daha uzun soluklu bir anlatı geliyor. Putin bugün Ukrayna cephesini yalnızca Kiev yönetimiyle verilen bir mücadele olarak tanımlamadı. Konuşmanın neredeyse tamamında NATO’ya karşı yürütülen büyük bir tarihsel direnç fikri öne çıkarıldı. Bu yüzden Rus askerleri II. Dünya Savaşı kuşağının devamı olarak sunuldu.

Buradaki amaç oldukça açık: Savaşı günlük askeri maliyetlerden çıkarıp medeniyet ve hafıza mücadelesine dönüştürmek. Çünkü savaş uzadıkça toplumların psikolojisi değişir. İnsanlar artık “ne zaman bitecek?” sorusunu sormaya başlar. Kremlin tam bu noktada süreyi değil anlamı büyütmeye çalışıyor.

YENİ RUSYA ANLATISI

Aslında bugünkü törende verilen en önemli mesajlardan biri de buydu. Rusya artık zaferin hızına değil, dayanıklılığın kendisine vurgu yapıyor. Bu önemli bir kırılma.
Savaşın ilk dönemlerinde Kremlin daha çok modern ordu imajı üzerinden ilerliyordu. Hızlı ilerleyen birlikler, hipersonik füzeler, yeni nesil tanklar ön plana çıkarılıyordu. Bugün, sahne tamamen değişmiş durumda. Artık drone görüntüleri, siper savaşları ve direnç dili öne çıkıyor. Bu değişim yalnızca askeri değil, psikolojik bir dönüşüm anlamına geliyor. Çünkü uzun savaşlar ülkeleri ister istemez Sovyetleşmiş bir refleks hattına iter. Sabır, fedakarlık, kuşatma hissi ve tarihsel travmalar yeniden dolaşıma sokulur. Putin’in yaptığı konuşmanın önemi tam olarak buydu.

MOSKOVA YALNIZ MI? YOKSA GÜÇLÜ DOSTLARI HALA VAR MI?

Batı açısından en dikkat çekici detaylardan biri özellikle Kuzey Kore askerlerinin görünürlüğü ve Çin’le verilen yakın karelerdi. Bir dönem Batı’yla entegrasyon arayan Rusya, yeniden farklı bir blok inşa ettiğini saklamıyor. Hatta bunu bilinçli biçimde sergiliyor. Bu nedenle Moskova’daki tören yeni jeopolitik hattın ilanı gibiydi. Bir başka dikkat çekici unsur ise eski Sovyet coğrafyasındaki mesafeydi. Kremlin uzun yıllardır Zafer Günü’nü eski etki alanını bir arada tutan sembolik bir merkez gibi kullanıyordu. Ancak bu yıl katılımın tonu eskisi kadar güçlü değildi. Özellikle bazı Orta Asya ülkelerinin mesafeli çizgisi dikkat çekti.

Bu da aslında Rusya’nın savaş sürerken aynı anda iki farklı mücadele verdiğini gösteriyor: Birincisi cephedeki savaş, ikincisi ise eski nüfuz alanını koruma savaşı.

ATEŞKES NEDEN YETMİYOR?

Son günlerde konuşulan ateşkes girişimleri ve büyük esir takası ihtimali elbette önemli. Çünkü diplomasi tamamen ölmediğini gösteriyor. Ancak bugünkü tabloda, tarafların hala savaşın anlamı konusunda uzlaşmış olmadığını görüyoruz. Ukrayna için bu savaş bağımsızlık ve kimlik savaşı... Rusya için NATO’ya karşı stratejik direnç mücadelesi. Bu yüzden birkaç günlük ateşkesler çatışmanın temposunu düşürebilir ama savaşın nedenini ortadan kaldırmıyor. 

Modern savaşlarda cepheler bazen toprak üzerinde değil, hafıza üzerinde kuruluyor. Kremlin Zafer Günü etkinliğinde bunu yaptı. Tankların eksikliğini tarihsel anlatıyla kapatmaya çalıştı. Ve belki de bugün Kızıl Meydan’da verilen en güçlü mesaj buydu:
 Rusya artık “hızlı kazanacağız” demiyor. 

“Uzun süre dayanacağız” diyor.

Bartu Eken / Haber7