Tahvil alımını 85 milyar dolardan 75 milyar dolara düşüren Fed. yaptığı açıklamada 'istihdamdaki iyileşmeye bağlı olarak ılımlı bir azaltma karan verilmiştir' dedi. Bu. konuşulduğu gibi. Türkiye'nin de içinde bulunduğu gelişmekte olan ülkeler için yeni bir dönemin başlangıcı ve daha zor bir süreç mi? Ben bunun tam da böyle olduğunu düşünmüyorum. Zaten dün bu gelişmeye piyasalar sınırlı tepki vererek durumu çok 'vahim' olarak görmediklerini anlattılar. Bunun dışında Fed'in radikal bir azatmaya gitmeyeceği ve tedrici, zamana yayılan bir süreci yöneteceği de belli olmuş oldu. Böylece piyasalardaki belirsizlikte ortadan kısmen kalkmış oldu.
Stratejik ülkeler ve örülen çoraplar Ancak dünden gelen yorumlara bakıyorum; birçok uluslararası haber ajansı, kırılgan beşli (Hindistan, Brezilya, Endonezya. G.Afrika ve Türkiye) diye niteledikleri ülkelerin şimdi daha fazla riskli olduğıunu söylemeye başladılar. Biliyorsunuz bu 'kırılgan beşli' tanımını Morgan Stanley, ağustos ayı raporunda ortaya atmıştı.

Bu tanım, Fed, tahvil alım programını azaltırsa en çok zarar görecek beş ülke tespitine bağlı olarak oıtaya çıktı. Bu ülkelerin ortak özeliği, cari açık ve enflasyon dengesi olarak sorunlu olmaları... Aslında yakından bakınca bu 5 ülke bulundukları bölgede hatta kıtada belirleyici ülkeler.
Yalnız ekonomik olarak değil, siyasi olarak da giderek öne çıkan, süreci belirleyen ve tarihi geçmişleri ile de merkez komumundaki ülkeler.

Bu ülkelerin her biri çok yakın tarihte bir Çin ya da G. Kore olabilir. Mesela G. Afrika, Asya-Pasifık'te Çin'in yaptığını Afrika kıtası için yapabilir.

Keza Hindistan. Asya'da Çin kalkınmasını Avrasya coğrafyasına taşıyan ve Çin'in hemen arkasından gelerek gelişmiş Avrupa ülkelerini geride bırakan bir güç olmaya aday.

Türkiye ise bütün bu ülkelerden çok daha stratejik bir öneme sahip.
Türkiye, yeni dönemde Avrasya coğrafyasını somut olarak öne çıkaracak, belirleyecek, yönlendirecek ve bu anlamda batı-doğu dengesini hızla değiştirecek potansiyeli taşıyor. Ancak bu potansiyel, güçlü bir siyasi irade ile ortaya çıkabilir.

Bakın iktidar demiyorum bunun da ötesi olarak Türkiye devleti, demokratikleştikce bu vizyonu önüne koyuyor ve içinde bulunduğu bölgeye bu pencereden bakıyordu.

Mayısta niye başaramadılar?

Ancak şu kırılgan beşli tanımının. söylediğim gibi 22 Mayıs'ta, ilk defa Ben Bernanke'nin tapering (tahvil alımını azaltma) yapabiliriz vurgusu ile ortaya atıldığını biliyoruz.

Şimdi bu ülkelerden en stratejik iki ülke olan Türkiye ve Brezilya'da 22 Mayıs'tan sonra olanları hatırlayın.
Türkiye ve Brezilya yalnız ekonomik olarak değil, siyasi olarak da kırılgan ülke konumuna itilmek istendi mi, istendi. Özellikle Türkiye'nin içinde bulunduğu bölge, Mısır darbesi başta olmak üzere, istikrarsızlaştırıldı.
Ancak Mısır'da başarılı bir 'iş' çıkaranlar Türkiye'de pek başarılı olamadılar. Bunda Başbakan'ın siyasi gücünün etkisi büyük oldu. Ancak küresel neocon çetelerinin başarısızlığuıda çok önemli bir etken daha vardı; Türkiye devleti. Türkiye devletinin, bu süreçte demokratikleşen ve yukarıda bahsettiğim yeni vizyonla yüklenen kesimi, sürece sahip çıktı ve seçilmiş iktidarın yanında yer aldı.

Peki şimdi...

Şimdiye gelelim; mayıs ayında başlayan ve kırılgan beşlinin en stratejik merkezlerine vurup, gelişmekte olan doğuyu aşağı -krize- çeken süreç daha da keskinleşerek devam ediyor. Bu sefer Fed, tahvil alımlarını azaltmayı söylentiden çıkararak uygulamaya koydu. Yeni Fed Başkanı Janet Yellen'in bu konuda acele etmeyeceği bilindiği için dizginleri tam eline almadan, Fed içindeki neocon kanadın baskısı sonuç verdi. Ancak Türkiye'de bu sefer daha stratejik bir hamle yapıldı. Biraz önce söylediğim gibi, mayıs sonundaki sokak hamlesini Türkiye Başbakan'ın tavizsiz duruşu ve farkındalığının yanında demokratikleşen yeni devletin süreci yönetmesi ile de çözmüştü. Bu sefer Türkiye için başarılı olma ihtimali çok düşük olan -güçlü orta sınıf nedeniyle* sokak kalkışmasından ricat edildi ve devletin, iktidarın yumuşak karnına oynandı.
Sandığınızdan çok daha örgütlü Neocon yapılanması denen yapılanma. CIA ve Mossad içinde güçlü olan ve bütün soğuk savaş dönemi boyunca Türkiye gibi vesayet rejimi altındaki ülkelerde devletin içinde güçlü örgütlenmeleri bulunan küresel bir örgütlenmedir. Soğuk savaşı ve sonrasında tek kutuplu -ABD- sistemini ortaya atan ve yönlendiren, yöneten bu yapıdır.

Londra ve Washington ortak merkezlerdir. Bu yapı, özellikle din olgusunu, İslam gibi güçlü siyasal argümanları olan ve yatay -sivil- örgütlenme ağı güçlü olan bir dini her zaman kontrol etmek istemiştir. Küresel neocon yapısı soğuk savaş sonrası İslam örgütlenmesini iki temel alanda kontrol etmeyi amaçladı.
İslam'ı iki şekilde kontrol etmeyi amaçladılar Birincisi, Asya ve Ortadoğu-Afrika coğrafyalarında radikal İslami yapılara sızıldı hatta terör odaklı örgütler devşirildi. El-Kaide bu konuda somut örnektir. Buradaki amaç ikiliydi, bir yanda yapılacak terör eylemleri ile ABD'nin vurucu gücü meşrulaştırılacak öte yandan İslam, vez ettiğinin tam aksine, vahşet içinde bir terör dini olarak göstirilecek ve Müslümanlar -neredeyse- terörist ilan edilecekti (İslamofobi). Bunda başarılı da olundu, biliyorsunuz. Hâlâ Mısır dahil birçok operasyon ve darbe bu bahaneye bağlı olarak yapılıyor.

İkinci kontrol mekanizması ise İslamı siyasi özünden kopararak sistem içine çeken, neoliberal ekonomipolitikalann kölesi sözüm ona 'İslami' denetlenir, asimile yapılar oluşturmaktı. Örneğin Mısır'da darbeyi destekleyen hatta yapan yapıların -resmi ya da sivil- İslam dininden olması böyle açıklanır. Bu ikinci kontrol mekanizması, devletin içinde örgütlenen ve adeta devlet olan asimile 'Müslüman" kadrolar yetiştirmeyi de amaçlıyordu ve bunda da başarılı oldular.Bundan sonra ne olur?

Bundan sonra Türkiye'de ne mi olur; Türkiye bunun farkında, siyasi iktidar ve devletin yeni-demokratik yapılanması burayı çözecektir.

Cemil Ertem-Star Gazetesi

Yazının tamamı için tıklayınız