Çünkü içinde bulunduğumuz yüzyılın ekonomisi ve buna bağlı yeni siyaseti tam şimdilerde şekilleniyor. Bundan dolayı hiçbir şey, size anlatıldığı gibi ve sizin, ilk bakışta, gördüğünüz gibi değil. Bu herkes için geçerli. Şimdi burada yalnız bu cuma günü önümüze gelen iki gelişmeyi ele alalım ve nasıl bir dünyaya adım atmakta olduğumuza hep birlikte bakalım. 

Cuma günü dolar yeniden, TL karşısında, 2,6 seviyelerini aştı. Küresel dolar talebinin (bunu gösteren dolar endeksinin) hızla tırmandığını gördük. Çin Merkez Bankası'nın yuan işlem bandını genişletebileceği ve buna bağlı olarak yuandaki aşınmanın da, gelişmekte olan ülke para birimlerini arkasından sürüklemesi bu gelişmenin temel nedeni idi. Ancak bir piyasa haberi olan bu atak, bize yeni dönemi anlatan çok önemli bir işaret idi. 

Çin ne yapıyor? 

Çin, 2012 yılından beri, yeni bir büyüme stratejine yavaş ama emin adımlarla geçiyor. Bu yeni dönemin iki temel özelliği olacak; 1) Çin yoğun sermaye ihracına başlayacak 2) İç tüketime, dolayısıyla refaha ve refahı yukarı çekecek alt yapı yatırımlarına önem verecek. Bu dönemin başlangıcında büyümesi düşecek, parası daha değersiz olacak ve içerideki enflasyon oranı görece yükselecek. Tabii bu uzun dönemli strateji, kısa dönemde de, düşen yuanın desteklemesiyle, küresel talep düşüşü kaynaklı ihracat kaybını önleyecek. Burada bir parantez açarak belirtelim; tam şu sıralar, Japon’ya da Abe yönetimi de, benzer bir ekonomi politikasına geçiyor. Abe’nin işbaşına geldiği 2012 sonundan bugüne yen’de yüzde 55 değer kaybetti. Dikkat ederseniz Çin’in çift haneli büyüme zamanlarında yuan ve yen birlikte değerli para birimleriydi. Ama Japonya’nın, Abe ile birlikte, geleneksel-Batı’nın dayattığı- politikalardan çıkması ve yenin hızla değer yitirmesi, Çin’in yalnız ucuz emeğe dayalı rekabet gücünü aşındırmaya başladı. Ve tam burada Çin ihracatını vuran/vuracak bir diğer gelişmede euronun hızla değer yitirmesi ve doğduğu yere gelmesi oldu. 

'Merkez Komite' uyumaz! 

Şimdi bütün bu gelişmeleri bizim de görmemiz lazım. Euro ve yenin değersizleşmesini Çin “Komünist” Partisi Merkez Komitesi’nin seyretmeyeceğini ve yuanı aşağıya çekecek hamleyi yapacağını mesela  G. Kore ve Tayland bir hafta önce gördü ve  buralarda merkez bankaları hemen faiz indirimine gitti. Şimdi buralarda yerel para birimlerinin dolar karşısında değer kaybetmesi zaten istenilen bir şey ve tam burada bir “savaş” var. Kimse benim param değerli olsun diye uğraşmyor. Biz ise, hâlâ yetmişli yıllardan kalma ezberlerle bütün bunları lunapark dönme dolabına bakar gibi seyrediyoruz. 

Çin ipleri eline almaya başlarsa dolar ABD’nin elinden çıkar. Çin “Komünist” Partisi Merkez Komitesi, dolarla kedi fareyle oynar gibi oynar; bundan kimsenin şüphesi olmasın. Çin elindeki dolar rezervlerini, krizin başında söylediği gibi, tam şimdilerde elden çıkarmıyorsa bunun iki temel nedeni var; birincisi yeni büyüme stratejisine geçerken doları aşağıya çekip, elindeki dolar bazlı varlıkları değersizleştirmek istemiyor ve ikincisi sisteme tam hakim olmadan yuanı iddialı ve gereksiz değerli para yapıp, fiyat rekabeti avantajını yitirmek istemiyor. 

Yazının tamamı için tıklayın...