Uluslararası sistemin yapısal çöküşünün bu denli belirginleştiği, çok taraflılığın erozyona uğradığı ve büyük güç rekabetinin güvensizlik sarmallarını besleyen bir dönemde, bir ülkenin dünyayı kendi topraklarında konuşmaya davet etmesi sıradan bir jest değildir. Bu, jeopolitik bir iddiadır. Nisan 2026'da beşinci kez kapılarını açacak olan Antalya Diplomasi Forumu (ADF), tam da bu çerçevede okunduğunda salt bir uluslararası toplantının ötesine geçmektedir: Forum, Türkiye'nin küresel düzeni okuma biçimini, bu düzene müdahale etme iradesini ve kendi özgün diplomasi anlayışını dünyaya sunduğu entelektüel bir sahneye dönüşmektedir.

"Yarını Tasarlarken Belirsizliklerle Baş Etmek" temasıyla 17-19 Nisan 2026 tarihleri arasında Antalya'da gerçekleştirilecek olan ADF 2026'nın bu teması, jeopolitik gerilimlerin, değişen güç dengelerinin, yükselen ticaret engellerinin ve çok taraflılık üzerindeki artan baskıların gölgesinde şekillenen küresel manzaranın bir özetidir.

Antalya Diplomasi Forumu, kısa sürede olağanüstü bir kurumsal ivme yakalamış nadir organizasyonlardan biridir. İlk düzenlendiğinde bölgesel ölçekte bir diplomasi etkinliği olarak algılanan forum, her geçen yılda daha geniş coğrafyaları temsil eden aktörleri bünyesine katmış ve bugün dünyanın önde gelen diplomatik platformlarından biri haline gelmiştir.

ADF 2025'te Türkiye, 155 ülkeden 21 devlet ve hükûmet başkanı, 64 bakan ve yaklaşık 450 üst düzey ulusal ya da uluslararası bürokratı kapsayan 6.000'i aşkın konuğa ev sahipliği yapmıştır. Bu rakamların ötesinde, forumun kompozisyonu da son derece dikkat çekicidir. Batı merkezli platformların ağırlıklı olarak Batılı ülkeleri bir araya getirdiği bir dönemde Türkiye, tüm kıtalardan temsilcileri davet etmiş; katılımcıların büyük çoğunluğunu Batı dışı ülkeler oluşturmuştur. Bu anlamda ADF, çok daha kapsayıcı ve kapsamlı bir yapıya sahiptir.

Her yıl milyonlarca turisti ağırlayan Antalya, son yıllarda turizmin yanında diplomasi, bilim ve çevre politikalarında da uluslararası buluşma noktası haline gelmiştir. 2026 yılı bu açıdan özellikle anlamlıdır: Antalya, yalnızca Nisan'daki ADF ile değil, aynı yıl içinde düzenlenecek olan 77. Uluslararası Uzay Kongresi ve BM İklim Değişikliği Çerçeve Sözleşmesi'nin 31. Taraflar Konferansı (COP31) ile küresel diplomatik ve bilimsel müzakerenin merkez üssüne dönüşmektedir. Bu yoğunluk tesadüf değil; Türkiye'nin küresel vizyonunun somut bir tezahürüdür.

TÜRKİYE'NİN YÜKSELEN DİPLOMATİK ETKİSİ

Antalya Diplomasi Forumu'nu gerçek anlamda özgün kılan şey, yalnızca düzenlediği oturumlar ya da ağırladığı konuklar değildir. Forumun arkasındaki Türk dış politika vizyonu, 2000'li yılların başında şekillenen "stratejik özerklik" ve "çok boyutlu dış politika" anlayışından beslenmekte; ancak bu anlayış bugün çok daha güçlü kurumsal ve askeri temellerle desteklenmektedir.

Dışişleri Bakanı Hakan Fidan'ın ADF 2025'te dile getirdiği gibi, "Türkiye, krizlerin tam kalbinde, gerilimlerin orta yerinde ama çözümün de merkezinde duran bir ülkedir. Bugün Türkiye; Gazze için sesini yükselten, Ukrayna için barış çağrısı yapan, Suriye için istikrar ve yeniden imarı savunan, Kafkaslar'da, Balkanlar'da ve Afrika'da iş birliği inşa eden bir aktördür."

Bu tespit, diplomatik bir slogan olmanın çok ötesinde, son on yılın somut verilerle desteklenen bir özetini sunmaktadır. Antalya Diplomasi Forumu, İstanbul müzakereleri ve Karadeniz Tahıl Girişimi, Türkiye'nin arabuluculuk rolünü uluslararası arenada güçlendiren temel mekanizmalar olarak öne çıkmaktadır. Rusya-Ukrayna savaşında hem Batı ittifaklarıyla hem de Moskova ile ilişkilerini sürdürebilen Türkiye, tahıl koridorunu hayata geçirerek insani diplomasinin somut bir örneğini ortaya koymuştur. Bunun yanı sıra Suriye'deki süreçlerde aktif rol üstlenen, Filistin meselesinde güçlü bir konum sergileyen ve Afrika kıtasında diplomatik varlığını genişleten Türkiye, çok cepheli bir dış politika aktörü olarak tanımlanmaya başlanmıştır.

ADF, Avrupa, Asya, Latin Amerika ve Afrika'dan katılımcıları bir araya getirerek, ABD-Çin rekabetinin gölgesinde kalan küresel siyasete farklı bir ses kazandırmaktadır. Devletlerin kendi ticaret ortaklarını seçme ve uluslararası sistemi yeniden şekillendirme hakkı, yani diplomatik özerklik, bu platform aracılığıyla yeniden gündeme taşınmaktadır.

2026 TEMASI: BELİRSİZLİĞİ YÖNETMEK Mİ, YOKSA ONU DÖNÜŞTÜRMEK Mİ?

"Yarını Tasarlarken Belirsizliklerle Baş Etmek" teması, ilk bakışta savunmacı bir çerçeve gibi görünebilir. Ne var ki Türkiye'nin son yıllardaki dış politika pratikleri, bu temayla birlikte okunduğunda, ortaya bambaşka bir anlam katmanı çıkmaktadır. Türkiye, belirsizliği yalnızca yönetmek değil, aynı zamanda biçimlendirmek amacıyla hareket etmektedir.

Forumun teması; riskleri ve fırsatları öngörerek stratejiler geliştirme ve bu öngörüleri eyleme dönüştürme ihtiyacını ön plana çıkarmaktadır. Çatışmaların çözümsüz kaldığı, kutuplaşmanın büyüdüğü ve stratejik rekabetin genişlediği bir dönemde pek çok kritik mesele, dünyanın dört bir yanındaki insanları etkilemeye devam etmektedir.

Bu tema, 21. yüzyılın jeopolitiğine dair derin bir okumanın ürünüdür. Soğuk Savaş döneminin kurallarına dayanan uluslararası düzen çökmekte; yeni bir düzenin normları ise henüz oluşum sürecindedir. Bu geçiş döneminde, belirsizliği bir tehdit olarak değil bir fırsat olarak çerçeveleyen ülkeler, küresel düzenin yeniden inşasında söz sahibi olmaktadır. Türkiye, bu yaklaşımı benimseyen ender büyük güçlerden biri olarak öne çıkmaktadır.

ADF'NİN ENTELEKTÜEL KİMLİĞİ: DÜŞÜNCE FORUMU OLARAK DİPLOMASİ

Antalya Diplomasi Forumu'nu diğer büyük uluslararası platformlardan ayıran önemli unsurlardan biri, salt protokol kültürünün ötesinde akademisyenler, düşünce kuruluşları, medya temsilcileri ve gençleri de sürece dahil etmesidir.

ADF 2025'in teması olan "Ayrışan Dünyada Diplomasiyi Sahiplenmek", yükselen küresel ayrışmalar karşısında diplomasinin yeniden dengeleyici bir güç olarak öne çıkması gerekliliğini vurgulamaktadır; çünkü jeopolitik yarıkların derinleşmesi, küresel eşitsizliklerin artması, sivilleri hedef alan şiddetin tırmanması ve uluslararası kurumlara olan güvenin erozyonu, bir arada ele alınması gereken güncel sorunlardır.

Bu tema, forumun salt diplomatik bir buluşma olmaktan çıkıp uluslararası ilişkiler teorisini pratikle buluşturan bir düşünce alanına dönüştürme çabasını yansıtmaktadır. ADF oturumlarında ele alınan konular; iklim değişikliği, yapay zekâ yönetişimi, gıda güvenliği, terörle mücadele ve küresel sağlık gibi alanlara uzanmakta ve forumu gerçek anlamda çok boyutlu bir küresel tartışma zeminine taşımaktadır.

Birleşmiş Milletler'in işlevsizleşmesi, G7'nin sınırlı temsil kapasitesi ve G20'nin yapısal yavaşlığı, küresel yönetişimde derin bir meşruiyet krizi yaratmaktadır. Bu kriz, mevcut sistem içinde reforma imkân tanımadığında yeni platformların önem kazanmasına yol açmaktadır.

Dışişleri Bakanı Fidan'ın ifadesiyle, "Birleşmiş Milletler, bugün uluslararası toplumun barış ve adalet beklentilerini karşılayamamaktadır. Adil ve kalıcı temellere dayanmayan her düzen, yıkılmaya mahkûmdur." Bu tespit, Türkiye'nin mevcut uluslararası düzene yönelik eleştirel tutumunun açık bir yansımasıdır; ne var ki bu eleştiri, düzenin tamamen reddine değil, reform talebine dayanmaktadır.