19. yüzyılın ortalarıydı... Farklı milletlerden sayısız göçmen, kazmasını küreğini kapıp altın bulma hayaliyle Kaliforniya'ya akın etmiş ve yepyeni bir ekonomi oluşturmuştu. Ama bu ekonominin ilginç bir ayrıntısı vardı; dönemin en zenginleri sanıldığının aksine altın madencileri değil, madencilere altın aramakta kullanabilecekleri malzemeleri satanlardı.

Örneğin, San Francisco'nun o zamanki ilk milyoneri olan Samuel Brannan servetini, altın arayan madencilere malzeme satan bir mağaza zincirinin sahibi olarak kazanmıştı. Aynı zamanda bir gazete sahibi de olan Brannan, bölgede altın çıktığını duyunca piyasadaki tüm kazma ve kürekleri satın alıp, mağazasında daha yüksek fiyata satmıştı. O dönemin bir diğer zenginin adı ise Levi Strauss'tu, yani bugün Levi's adıyla tanıdığımız kot markasının kurucusu. Levi Strauss, altın arayan madenciler için dikilmiş kotlar satarak zengin olmuştu.

Evet devir "altına hücum" devriydi ama asıl parayı altına hücum edenlere malzeme satanlar kazanıyordu. Bugün yaşadığımız ''dijitale hücum'' sürecini düşündüğümüzde durum pek de farksız değil diye düşünüyorum.

Hemen hemen tüm sektörlerden insanlar sosyal medyada ve dijital mecralarda yer almaya çalışıyor ama bu işte asıl başarıyı, sosyal medya sektöründe yer almak isteyenlere ürün ve teknoloji sunanlar yakalıyor. Çünkü sosyal medyada kullanıcı sayısının çokluğu tek başına pek bir anlam ifade etmez. Önemli olan kullanıcıların tüketim alışkanlıklarını anlayabilmek, ölçebilmek, bunları anlamlı verilere dönüştürebilmek ve bu verilerden ticari değer oluşturabilmek. Eğer dijital dünyayı bir altın madeni olarak kabul edersek, bu madeni işleyecek alet ve edavata ihtiyacımız olduğu kesin. İşte bu alet ve edavatları yapabilen şirketlerin geleceği her zaman parlak olacaktır.

Facebook'un büyük değer kaybı

Diğer yandan geçtiğimiz haftalarda borsaya açılan Facebook'un hisselerinin büyük değer kaybına uğraması, sosyal medya şirketlerine yapılan yatırımların sorgulanmasına da neden olmuş durumda.

Konuyu bilmeyenler için kısaca özetleyeyim:

18 Mayıs 2012 tarihinde NASDAQ borsasında halka arz edilen Facebook hisselerinin değeri 38 dolardı. Facebook bu hisse fiyatıyla toplamda 104 milyar dolar değere ulaşıyordu. Ama şirketin hisseleri açılışından bu yana mütemadiyen düştü. 4 Haziran itibariyle Facebook hisse fiyatı 27 doların da altına gerileyince şirketin fiyatı 60 milyara kadar düşmüş oldu. Yani halka arz edildiği fiyatın 44 milyar dolar kadar daha aşağısına.

Şimdi herkes bu büyük kaybın nedenlerini anlamaya çalışıyor. Kimilerine göre bu durum bir finansal balonun habercisi; yani şirketin değeri gerçekte olduğundan daha fazla gösterildi. Üstelik Facebook'un borsadaki bu başarısızlığı devam ederse online reklamcılık sektörüne ve dijital yatırımlara çok büyük zararlar verebilir.

Kimilerine göre ise bu, borsada yaşanabilecek teknik bir durum ve Facebook yüz milyonlarca kullanıcısı sayesinde çok karlı bir şirket olma potansiyelini halen taşıyor. Facebook'un yakın zamanda akıllı telefon sektörüne gireceği söylentilerini de bu nedenle bir kenara not etmek gerek.

Benim şahsi kanaatim ise yaşanan bu süreci balon diye tabir etmenin acımasızlık olacağı yönünde. Çünkü 900 milyon kullanıcısıyla Facebook muazzam bir veri tabanına sahip ve bu veri tabanı henüz tam anlamıyla kullanılabilmiş de değil. Ama diğer yandan Facebook gibi bir şirketin piyasa değerinin -onlar kadar kar etmemesine rağmen- Nike, Goldman Sachs, New York Times gibi değer üreten şirketlerden daha büyük olmasını ise şüpheyle karşılıyorum. Borsa yatırımcıları da aynı fikirdeymiş ki iki haftadır hisseler düşüşte.

Görünen o ki Facebook'un akıllı telefon söylentisinden daha büyük projelere ihtiyacı var, bu kesin. Ama bizim ise Türkiye olarak üzerinde düşünmemiz gereken daha ciddi bir sorunumuz var: Dünyanın en büyük 10 ekonomisi arasında yer almayı kendine hedef seçen ülkemizde neden Facebook gibi global bir değer çıkmıyor?

Bu soruya samimi cevaplar verip, uygun çözümler üretebilmek gerekiyor...

Deniz Ergürel (Medya Derneği Genel Sekreteri) - Haber 7

http://medyaglob.com
twitter.com/denizergurel
facebook.com/d.ergurel