Yaz sıcaklarının kendini iyice hissettirdiği şu zamanlar, çoğunlukla ülkemiz için kış hastalıklarının özellikle gribin tehlikesinin geçtiğinin işaretidir. Ancak Domuz Gribinin son günlerde Türkiye’ de de görülmüş olması istisnai bir durumun söz konusu olduğunun işaretlerini vermiş oldu. Özellikle Sağlık Bakanlığı’ nın halkı bilgilendirmek konusunda takındığı profesyonel tavır biz tıp doktorlarını da konuya daha eğitici bakmaya yöneltti.

Peki nedir bu Domuz Gribi? Domuz Gribi'nden önce gribin nasıl  bir hastalık olduğunu kısaca özetlemekte fayda var.
Grip; virüsler tarafından oluşturulan ve suş dediğimiz değişik karakterlerle insanların aldığı tedbirlere karşılık direnç geliştiren, kendini değiştiren bir üst solunum yolu hastalığıdır. Grip aşısı olarak kullanılan ilaçlar bir önceki yıl en çok görülen suşlardan hazırlanır.

Tamamen olasılıklara dayanılarak alınan bu tedbir bazen hiç beklenmedik, bilinmedik bir formun ortaya çıkması ile insanlar arasında hızla yayılan ve ölümcül olabilen hastalıklara dönüştüğü için etkisiz olabilir.
Domuz gribi işte böyle direnç geliştirmiş bir kompleks formdur. Dünya Sağlık Örgütü (WHO) ne göre şu an ölümcül olduğu için ciddi tedbirler alınması gereken A Tipi H1N1 insan, kuş ve domuz gribi virüslerinin bir karışımıdır.
Domuz Gribi ile ilgili sık sorulan sorular:

- Domuz gribi domuzdan geçer mi?

- Evet, domuz gribi domuzdan insana geçer. Domuz eti tüketimi ile hastalık kapma arasında direkt bir ilişki olduğu kanıtlanmamış olmasına rağmen kesin bir veri olmadığı için bundan kaçınmalıdır

- Domuz gribi insandan insana geçer mi?

- En sık, en kolay ve en tehlikeli bulaşma şekli budur. İnsanların birbirleriyle daha sıkı olan ilişkisi, kolay seyahat etme imkanları bulmaları şehirler, ülkeler hatta kıtalar arası bulaşmayı çok kolay hale getirmiştir.

- Domuz Gribinin belirtileri nelerdir?

- Genel grip belirtilerinden çok farklı değildir. Vucut kırgınlığı, eklem ağrıları, öksürük, baş ağrısı ilk belirtiler olup tablonun yerleşmesi ile bulgular ağırlaşmaktadır. Kusma ve/veya ishalin ortaya çıkması hastalığın ileri aşamalarına işaret eder.

- Genel korunma yöntemleri nelerdir?

- Öncelikle hastalığın sık görüldüğü bölgelere yapılacak seyahatler zorunlu olmadıkça ertelenmelidir. Eğer zorunlu ise mutlaka ilgili sağlık kuruluşlarının  tavsiyelerine uyulmalı (maske takılması, kalabalık yerlerden ve toplu taşıma araçlarından mümkün olduğunca uzak durulması, temel hijyen kurallarına riayet v.s) ve seyahatin uzamasına mani olunmalıdır. WHO’nun tavsiye ettiği Tamiflu isimli ilaç kuş gribinde olduğu gibi bu grip tipinde de koruyucu özelliği dolayısıyla tavsiye edilmektedir.

 - Kuşkulanan kişiler neler yapmalıdır ?

- Türkiye için ilk yapılacak şey; Sağlık Bakanlığı'nın yaptığı uyarı çerçevesinde hemen 112’nin aranmasıdır. 112 sağlık ekibi gelmeden dışarı çıkılmamalı, diğer insanlarla temas kesilmelidir. Burada yakın ilişki içinde bulunulan kişilerin panik olmamasına dikkat edilmeli ve bu kişilerin de laboratuar testlerinin yapılması sağlanmalıdır.

- Domuz Gribi olan biri başkasına bu hastalığı nasıl bulaştırır ?

- İnsandan insana domuz gribi bilinen en kolay bulaş yolu olan damlacık enfeksiyonu yoluyla bulaşır. Yani hasta olan kişinin öksürme, hapşırma gibi refleksleri ile havaya bıraktığı virüs yüklü damlacıkların başka bir insan tarafından solunması ile virüs diğer kişiye bulaşmış olur.

Bu en kolay bulaşma yöntemi olmakla birlikte, virüsün ele bulaşması durumunda elin değeceği bütün yerler ( musluk başlıkları, kapı ve pencere kolları, trabzanlar, bilgisayar klavye ve mauseları, sifonlar v.s) bulaşma için kaynak barındıran alanlara dönüşür.

Bu sebeple riskin artması durumunda ( ki henüz Türkiye için böyle bir risk mevcut değildir) umuma açık hizmet alanlarından kaçınmakta, kişisel veya küçük karantina tedbirleri almakta fayda vardır.

- Kamu Kurumları ve Özel Kurumların alması gereken tedbirler var mıdır?

- Sağlık Bakanlığı bu konuda gerekli tedbirleri almakta, havaalanları ve diğer gümrük kapılarında ısıya hassas kameralarla giriş çıkışlardaki kontrolü sağlamaktadır. Yine gribin tehlikeli boyutlara ulaşması durumunda okulların ve resmi kurumların tatil edilmesine kadar varacak kimi tedbirleri (halihazırda Meksika ve ABD de olduğu gibi) almak da Hükümetin alması gereken tedbirler arasındadır.

Devletin kurumları arasında gerekli resmi yazışmalar dolayısıyla gerekli tedbirlerin alınması ve bu konuda organize olunması daha kolaydır. Özel sektörün personelini bilinçlendirmesi, genel hijyen kurallarına uyulması konusunda bilgilendirmesi ve gelişmeleri personeliyle paylaşması mevcut durum için yeterli tedbirlerdir.

- Domuz Gribi tehlikeli boyutlara ulaşıp, toplu ölümlere sebep olabilir mi?

- 1918 yılında İspanyol Gribi olarak bilinen salgın 100 milyon insanın ölümüne sebep olmuştur. Yine 1968 yılında Hong Kong gribi 1 milyona yakın insanı öldürmüştür. WHO konunun ehemmiyeti dolayısıyla ülkelere sürekli uyarılar yapmaktadır. Bu uyarıların dikkate alınmaması , karantina uygulamalarının ülkeler tarafından uygulanmaması durumunda yayılma hızı halihazirdaki hızından yaklaşık 1000 kat daha hızlı olacaktır.

Bu sebeple toplu ölüm riskinin çok fazla olduğu akılda tutulmalı, diğer grip tipleri genelde yaşlı ve güçsüz kişilerde görülürken domuz gribinin 20-45 yaş aralığında daha sık görüldüğü unutulmamalıdır.

Dr. Hamid AYDIN / Haber 7
info@hamidaydin.com