Bu kez Atina’nın daha önce hiç kalmadığım bir yerinde kaldım. 2000’li yıllardan itibaren sanat ve eğlence mekanlarına dönüştürülmüş eski bir endüstri bölgesi.

Taksi şoförü Yanni, tam mahallenin girişinde bir sokağa saptı, küçük bir meydana çıktık. Adeta duracakmış kadar yavaşladı, camları açtı.

“Bak” dedi, “burası Türk mahallesi”.

“Yeni gelenler mi” dedim, “hayır buralılar, uzun yıllardır burada yaşıyorlar” diye cevap verdi.

Masasını ve sandalyesini sokağa çıkarmış, serinlemeye çalışan bir teyze, Türkçe bağırarak koşturan çocuklar, parkta okey oynayan adamlar.

Civardakiler gerçekten de Türktü. Kafam karışmıştı, çünkü Atina’da bir Türk mahallesi olduğunu bilmiyordum. Kaynaklarda da böylesi bir topluluktan hiç söz edilmiyordu.

Acaba mübadele zamanı gelen birileri mi yoksa başka bir öyküleri mi var? Ertesi gün biraz iz sürmeye karar verdim.

***

Aynı akşam geç saatlerde civardaki bir lokantaya oturdum.

Yirmili yaşlarında eli yüzü düzgün bir delikanlı hizmet ediyor. Yunanca menüde “kebap anatolitiko (doğu usulü kebap)” yazan ürünü gösterip “bu ne etidir, içinde domuz var mı” diye soruyorum.

Sağ olsun, çok ilgi gösteriyor. “Kuzu etidir” dedikten sonra bir koşu mutfağa gidip dönüyor, “aşçıya bir kez daha sordum, kesinlikle %100 kuzu eti, başka karışım yok” diye ekliyor.

Müslüman olduğumu anladığından olacak ki “nerelisiniz” diye soruyor. “Türküm” deyince, Türkçe konuşmaya başlıyor. Hem de ne Türkçe, bizim burada konuştuğumuzdan neredeyse hiçbir farkı yok.

“Nereden öğrendin” diyorum,

“Annem babam Türkçe konuşuyor, dayım Türkiye’de yaşıyor” diye cevap veriyor.

“Ailen Türkiye’den mi göç etmiş” diye soruyorum

“Yok, buralıyız, ben Atina’da doğdum, annemler İskeçe’den gelmiş” diyor.

Hay sersem kafam, nasıl tahmin edemedim. Bu insanlar Batı Trakyalı Türkler; iç göç ile işçi olarak gelmişler…!

Garsona “e Türk’sün yani?” Diyorum.

“Hayır” diyor, “Türk değilim, Müslüman Yunanlar var ya hani, biliyor musunuz? Müslüman Yunanım” diye cevaplıyor.

Ağzım bir karış açık kalıyor. Çocuğun anadili Türkçe ve “Türk değilim Müslüman Yunanım” diyor! Öyle açık ve kararlı bir tonla konuşuyor ki herhangi bir şey söylemiyorum, soru da sormuyorum. “Öyle mi…” demekle yetiniyorum.

Çünkü konuyu zaten gayet iyi biliyorum…

Yunan devleti, Batı Trakya’daki Türk azınlığın Türk olduğunu asla kabul etmiyor. Asimilasyon politikasının bir uzantısı olarak onlara Müslüman Yunan diyor. Çok itiraz eden olursa da “Türkleşmiş Yunan” diye etiketliyor.

İskeçe Türk Birliği, Yunan makamları tarafından 1986 yılında kapatıldı. Gerekçe isminde Türk geçmesi idi. Yunan devleti, “Yunanistan’da Türk yok, bu ismi kullanmazsınız” demişti.

Türklerin, Avrupa mahkemelerine gidebilmesi için iç hukuk yollarının tükenmesi gerekiyordu. Yunanistan, fiili durumu kalıcı hale getirmek için dava sürecini tam 29 yıl boyunca uzattı. Üst mahkemenin kesin kararı 2005’te çıktı.

Aynı yıl Türkler konuyu AİHM’e taşıdı. 2008 yılında AİHM, Batı Trakya Türkleri lehine karar verdi.  Aradan geçen 18 yılda Yunanistan AİHM kararı konusunda kılını bile kıpırdatmadı. İskeçe Türk Birliği üzerindeki yasağı kaldırmadı.

Türkler üzerindeki sosyal baskı ve ayrımcılık yıllar içinde artarak devam etti. Türkler, kamu hizmetlerinde çalışamıyorlar, askeri personel olamıyorlar, hatta ortaokuldan sonra tahsil yapmaları bile engelleniyor.

Asimilasyon için yapılan baskılar, meyvelerini veriyor. Pek çok insan “başına iş almamak için” toplum içinde Türk olduğunu söylemiyor, devletin istediği şekilde “Müslüman Yunan’ım” diyor. Bizim genç garsonum tavrı da aynı sebepten olsa gerek….

Yoksa milliyeti belirleyen ilk ve en önemli faktör anadilidir. Üstelik Yunan millet teşekkülü, -bizdeki gibi kültür milliyetçiliği üzerine değil- daha ziyade etnik köken üzerine kurulmuştur. Bizim hem eski hem modern yaklaşımımızda, Türk olmak için Türküm demek, kendini öyle hissetmek yeterlidir. Yunan milleti ise belirli etnik kökenler dışında katılımı kabul etmez. Hele Türkler, bırakın milletin bir parçası olmayı, “düşman unsur” olarak tasnif edilir.

Üstüne, Türklük ve Yunanlık milli kimlikleri, kendi dinleri ile iç içe geçmiştir. Yunanistan özelinde Yunan Ortodoks demektir, Türk ise Müslüman.

Tabii ki gerçek anlamda “Müslüman Yunanlar” da var. Ama bunlar ihtida etmiş üç beş kişiden ibaret. Ve bakın onlardan biri olan Dr. Stefanos Kefokeris ne diyor: “Müslüman olduktan sonra ayrımcılığa uğradım, çünkü Yunanistan’da insanlar Müslüman ile Türk’ü aynı şey olarak görüyor”.

Yani Türklere “siz Türk değilsiniz Müslüman Yunansınız” diyen Yunan devleti, aslında böyle bir şeyin mümkün olmadığını gayet iyi biliyor, bu insanları kültürel olarak yok etmek istediği için böyle bir kavram uyduruyor.

***

Ertesi akşam üstü, soluğu Yanni’nin Türk mahallesi dediği yerde alıyorum. Niyetim birkaç kişiyle sohbet etmek. Tam mahallenin ortasındaki küçük meydana doğru yaklaşırken bir gürültü kopuyor. Türkçe konuşan çocuk ve yetişkin sesleri, Türkçe küfürler havada uçuşuyor.

Durup uzaktan izliyorum…

Aslında bu, 9-10 yaşında erkek çocuklarının bir kavgası. Yetişkin bir adam elinde bira şişesi ile meydana çıkmış, Türkçe küfürler ederek mahalleye dışarıdan geldiği anlaşılan iki çocuğu kovuyor.

Çocuklar, hızlı adımlarla kaçıyorlar. Onlarla beraber sokağın öbür başındaki parka kadar yürüyorum. Kavganın asıl kahramanı dokuz yaşlarında toraman bir oğlan…. Suratı kıpkırmızı nefes nefese kalmış..  Ben sorunca kavgayı anlatıyor. Türkçe konuşuyoruz.

“Vallahi kalabalıktan ben de korktum” diyorum.

“Ne korkacam be yav, bunların hepsi bizim Türkler” diye cevap veriyor.

Çocuk, kendisinin de parçası olduğu Türklerin arkasız ve güçsüz bir topluluk olduğunu biliyor.

Nitekim, mahallenin hali de bunu doğruluyor. Atina’nın Türk mahallesi, bizde yoksul Romanların yaşadığı Dolapdere veya Selamsız’a benziyor.

Yunanistan’daki Türkler, sosyo-ekonomik olarak da alt kesim olmaya, orada kalmaya zorlanıyor. Sistematik ayrımcılığın hedefi, Türkleri yoksul ve eğitimsiz halde tutmak.

Diğer çocuğa “kaçıncı sınıfa gidiyorsun” diye soruyorum.

Mahcup bir şekilde “aslında likeoya (liseye) gidecektim” diye cevap veriyor.

Ve başka soru sormama izin vermeden bisikletinin pedalına basıp kaçıyor.

Belli ki okulu bırakmaktan utanıyor.

Hiç de aptal birine benzemeyen bu zavallı çocukcağız, Yunan eğitim sisteminin Türklere yaptığı ayrımcılıktan nasibini alan biri.

Türk çocukları ağızları ile kuş tutsalar liseden sonrasını okuyamıyor. Bazıları eğitimi ilk okuldan orta okuldan terk ediyor. Garsonluk, şoförlük, beden işçiliği hedeflenebilecek en yüksek kariyer oluyor.

Türkiye’de akrabası olanlar çocuklarını buraya eğitim almaya gönderiyor. Diğerleri ise kaderine razı oluyor. Lokantadaki garson delikanlı gibi.

Saat 10’a yaklaşırken dönüp tekrar Türk mahallesinden geçiyorum. Birkaç yaşlı kadın kapı önünde Türkçe sohbet ediyor. Dört amca parka masa kurmuş birbirlerine Türkçe laf atarak okeye devam ediyor. Meydana bakan apartmanın balkonlarından birinde TV açık, bir Türk dizisinin sesi duyuluyor. …