İktidarı ve gücü ihtirasla avuçlayan cemaatler, insanın trajedisine, ıstıraplarına, düşüşlerine, gözyaşlarına merhem olabilir mi?  

Peki, bu kadar kurumsallaşmış, iktidar ve ekonomi ile yarışır olmuş, adam kayırmış, cemaat yapıları, bireyin doğru ve dindar olma taleplerini karşılayıp, kişisel yaşantısında huzuru ve insani kurtuluşu sağlayabilir mi? “Ne olursan ol, yine de gel” deyip, bireyi Hakka ve Hakikate çağırıp, kişiyi kendi kalesinde özgür hissettirip, aşkla doğruya getirtebilir mi?  

Modern şekilde kurumsallaşan cemaat yapıları fakirin, düşenin, günahkârın halinden anlayıp onu masumiyet ve günah arasında bir kişilik inşa etmesine yardımcı olabilir mi? Düşen ve düşmekten korkan insanların ıstıraplarını kendisine dert edip, o acılar karşısında kendisini çarmıha gerebilir mi? 

Bunca soruyu, ‘modern kurumsal cemaatler’ cevaplayabilir mi? Kendisiyle yüzleşebilir mi? Belki ama bu durum şu an zor gibi gözüküyor. 

Batı insanı, bir zamanlar kurumsallaşmış, iktidar, güç ve ekonominin tek sahibi olmuş kilisenin insanı, aşkı, naifliği, geçirgenliği, devingenliği, kısacası vicdanı öldüren yapısından yüzlerce savaşla, kanla ve zulümle kurtulurken yerine moderniteyi koyabilmiştir. Ama sonunda, fazlasıyla rasyonel kazanım peşinde olan modernite fazlasıyla kurumsaldır. En azından Rönesans ve hümanizm ile kısa süreli kazanmış olduğu devingenliğini ve vicdanını bir kez daha ‘modern ulus devlet’ anlayışının rasyonel kurumlarıyla birlikte yok etmiştir. Batı dünyasında devingenlik ve vicdan, artık postmodernite ile aranır olmuştur.  

Modern ve kapitalist bir şekilde örgütlenen cemaatlerin artık birey üzerinde kilise kurumundan bir farkı yoktur. Kurumsallaşan her yapı devingenliğini kaybeder. Çünkü orada gönül işi yoktur.  Günahkâr ve masum ‘gönüller’ orada tedavi edilemez. Orada tekrar Allah için diriltilemez. 

Müslüman birey, neden bir cemaatin üyesi olmak ister? Buna vereceğimiz cevap her şeyden önce, daha doğru (vicdanlı) olmak ve dindarlık içinde devinebilmek için olacaktır. Peki, neden daha doğru ve dindar olmak ister? Tabii ki yaratılışında var olan vicdan ile Tanrı’nın sevgili bir kulu olmak, kurtuluşa ermek ve cennete girmek içindir. Ama bu gün, bu cemaat yapıları ile bu mümkün gibi gözükmemektedir. Birey, bir cemaate girdiği zaman sadece baskılanmakta ya da baskılansa da ekonomik çıkar kazanmayı hedeflemektedir.  

Müritli ve mürşitli ‘Hak’ bir cemaat, güç eksenli değil aşk eksenli kurulur. Mürşit, müridine bir dans pisti sunar ve orada tüm günahıyla dans etmesini sağlar. Yani günahıyla insanlığıyla ve masumiyetiyle yüzleştirip onunla insan olmanın trajedisini paylaşır. Gönlünü mürşide yol yapar ve o yoldan kurtuluşa birlikte varırlar.  

Bu yazı ilhamını Emma Goldman’ın “dans edemediğim devrim benim değildir” sözünden almaktadır. Hikâye şöyledir: Emma Goldman, Amerika'da ‘personanongrata’ ilan edilmesinden kısa bir sure önce, gayet ciddi bir siyasi toplantının ertesinde verilen danslı bir yemekte çılgınlar gibi dans etmiş ve ortalığı birbirine katmıştır. Bu durumu hayretle izleyen siyasi ağabeylerden biri sinsi sinsi kendisine yanaşıp, 'sen ki partimizin en ateşli söylevcilerinden, en önemli şahsiyetlerinden birisin, böyle keçi gibi zıplamak yakışıyor mu sana be, Emma?' deyivermiştir.  Emma bu söz üzerine siyasi ağabeyine şaşkınlıkla bakıp “dans edemediğim devrim benim değildir”  demiştir.  

Hacer Aydın - Haber7

aceraydin@hotmail.com