Ayman'ın sözleri, Kemalist milliyetçiliğinin özetidir aslında. “İlericilik ve bağımsızlık” vurgusu toplum olarak yaşadığımız tecrübeler açısından tam da zurnanın zırt dediği yerdir. Kemalizm, tüm projelerini (Tarih birliği, Ülke birliği, Ahlak birliği(İslam değil), Dil birliği, altı ok) buradan devşirmiştir.

Ne hikmetse Güler, bu sözleri sarf ederken ben, Fırat Mollaer'in “Çağdaş Üç Tarz-ı Siyaset Üzerine Eleştiri Yazıları” kitabından “Bir Kemalizm Belgeseli Hakkında Notlar” adlı bölümünü okuyordum.

Bu eleştirilerden biri de “Türk Düşünce Hayatı” adlı belgeselin Kemalizm bölümünedir. Belgeselin, Kemalizm 1.bölümünü de dinledim. Profesörler ve yazarlar Kemalizm hakkındaki düşüncelerini paylaşıyorlar.

Onların Kemalizm hakkındaki görüşlerini toparlarsak:

“Batıya rağmen Batılılaşma”, “Çağdaşlaşma modeli”, “Modernleşme projesinin bir dünya görüşü”, “Bizi yıkmaya çalışan emperyalistlere karşı bağımsızlık mücadelesi”, “entelektüel bürokratik seçkinlerin düşüncelerini ideolojiye dönüştürerek meşruiyet araması”, “geçiş dönemi projesi” “Pragmatizm”, “çağın gereklerini son derece iyi kavramış yerine getirmek için de son derece kararlı davranmış Ulus devlet”, “Bir dünya görüşüdür”, “Ulus devletten önce politik toplum yaratmak istemiştir” gibi anlamlar yüklüyorlar.

Belgeselin bir kısım düşünürü, Kemalizm'e karşı getirilen eleştirilerin, aslında Kemalizm'i tarihsel bağlamından koparıp onu evrenselleştirdiği görüşüne sahipti. Yeni kurulan siyasi partilerin Kemalizm'e getirdikleri eleştirilerin Kemalizm'e evrensel bir boyut kattığını…  

Oysa Fırat Mollaer'in bu belgesele getirdiği eleştiride olduğu gibi Kemalizm geçmişimizi değil bizzat bu günümüzü hâlâ fazlasıyla ilgilendirmektedir. Bu günün politikacılarının zihin yapısını şekillendirmektedir. 

Birgül Ayman Güler, bizzat konuşmasında zihin dünyasını şekillendiren Kemalist Milliyetçiliği, Kürt Milliyetçiliğine karşı üstün tutmuş. Kemalist Türk Milliyetçiliğini Modernleşme projesi olarak; ilericilik ve bağımsızlık anlamında kullanmış ve yüceltmiş; devletin meşruiyeti olarak görmüş; Kürt milliyetçiliğini ise etnik milliyetçilik olarak yıkıcı ve gerici olarak tanımlamıştır. Güler, söylemine gelen eleştirilere karşı CHP'nin parti programında da söylediği düşüncelerin yer aldığını kaydediyor.

Güler sözlerini şöyle savunuyor:

“Türk' bir ulusun adıdır, 'Kürt' bir milliyetin adıdır. Türk vatandaşlığı kavramı bütün bu farklılıklara karşı körleşmek anlamına, özgürleşmek anlamına gelir. O yüzden zaten 'Türk ulusu', 'Kürt milliyeti' diye bilimsel kavramları kullandım. Irkçılık değerlendirmesini yapanlar, ya cahildirler ya da kötü niyetlidirler"

Bu açıklamaları tam da Kemalist milliyetçiliği anlatıyor. Yaşadığımız tüm kötü tecrübelere ve bununla birlikte ülkenin demokratik ihtiyacına rağmen hâlâ devletin meşruiyetini Kemalist milliyetçilikte arıyor. Kemalist milliyetçilik hâlâ zihin yapısını şekillendirmeye devam ediyor.

Fırat Mollaer'in eleştirisi bu noktada oldukça önemli:

“Kemalizm, eleştirel aklı kısaltan sığ bir pozitivizm değil de takipçilerinin bıkıp usanmadan savundukları gibi bir Aydınlanma projesi ise en azından, kendi başlangıçlarına yapılan sorgulamalara açık olmalıdırlar. Türkiye'nin siyasi tarihinin tarihsel blokunu teşkil eden iki bloktan biri, “cumhuriyetçi” konforlarının sarsılacağı korkusuyla, diğeri ise, “liberal muhafazakâr” “ölçülülük”lerinden ötürü bu sorgulamanın dünün dünyasında takılıp kalan naif ve/ya uğursuz bir radikalizme yol açtığını düşünüyor. Fakat Kemalizm dünden çok bugünümüzle ilgili olduğu için spekülatif bir tarih tartışmasından çok öte boyutlar içermekte, kurduğu referans çerçevesinin genişliğiyle günümüzün politik aktörlerinin anlam dünyasını ve eylemlerini etkilemeye devam etmektedir.

Batı milliyetçiliği versus Doğu milliyetçiliği” tezinin çağdaş uyarlamalarından biri, ulus ile etnisite arasında yapılan keskin bir ayrımla, Kemalizm'in “ilerici” Batı milliyetçiliği, Kürt milliyetçiliğinin ise “gerici” Doğu milliyetçiliği olarak görülmesi. Bu uyarlamaya göre, Kemalizm “politik”, Kürt milliyetçiliği ise “kültürel-etnik” bir toplum inşa etme hedefi taşır. Buna benzer bir başka tez ise coğrafya ve yurttaşlık temeline dayanan (olumlu) Fransız milliyetçiliğiyle, kan ve ırkı yücelten (olumsuz) Alman milliyetçiliği arasında bir ayrım yapar. Daha açık bir deyişle, olumlu bir statü atfedilen Fransız modelinin tarihine kısaca göz atmak dahi, bunun kendi içinde sivil ve etnik unsurları barındıran çelişkili bir yapı olduğunu derhal gösterebilir. Söz konusu ayrılığın doğruluğunu Fransa'nın Cezayirli yurttaşlarına sormak gerekir-Fransız modeline teşmil edilen Kemalizm'i Türkiye'nin “somut dünyalılar”ına (Kürtler, Müslümanlar, komünistler-muhafazakârlar vd.) sormak gerektiği gibi.”

Hacer Aydın - Haber 7
aceraydin@hotmail.com
https://twitter.com/hacer_aydn