Günah işleme hürriyeti var mıdır?
İslam'da ehl-i sünnetin itikadına göre de insanlarda hür irade vardır; yukarıdaki ikililerden birini seçmekte serbesttirler ve bu sebeple iyi veya kötü, cennetlik veya cehennemlik insanlar vardır. Allah insanları hem fiillerinde mecbur hem de yaptıklarından sorumlu tutsaydı, kendi beyan ettiği sıfatlarına uymayan bir muamele yapmış olurdu.
Yasaklama ile haram kılmayı da birbirine karıştırmamak gerekiyor. Şeriat düzeninde her yasak aynı zamanda dinde meşru olmayan şeydir ve da davranıştır. Ama her haram, günah, gayr-i meşru fiil yasaklanamaz. Mesela İslam bütün insanları hak din olan İslam'a davet eder, bu davete icabet etmemek günahtır; ama yasak değildir. Düzeni İslam olan bir ülkede İslam davetini kabul etmeyerek en büyük günahı işlemiş olanlar da, temel insan hak ve hürriyetlerinden istifade ederek yaşayabilirler.
İnsanların özel hayatları ve başkalarına kapalı alanlarında günah işlemeleri de haramdır; ama devletin, sivil fertlerin ve toplulukların bu günahı izleyip ortaya çıkarmaları (tecessüs) ve engellemeleri caiz değildir.
İnsanların kendilerine ait özel mekanlarında, dört duvar arasında günah işleme hürriyetleri (imkanları) elbette vardır. Allah'tan başkasının göremeyeceği, bilemeyeceği bir yerde ve durumda günah işleme hürriyeti olan mümin, bu hürriyeti, sırf Allah rızası için kullanmayarak halis kulluğunu gerçekleştirir. Birileri görecek, bilecek diye (bu ihtimalin bulunduğu yerde ve durumda) günah işlemekten vazgeçen mümin 'halis kul' değildir, bir manada riyâkârdır.
Şeriat düzeninde hür bırakılmayan, imkan verilmeyen, engellenen günah, bir Müslüman tarafından alenî, kamuya açık yerlerde, herkesin gözü önünde işlenen günahtır. Müminler buna, imkanları ölçüsünde ve ıslaha en uygun yöntemle müdahale ederler.
Laik demokrasilerde dini ve inancı ne olursa olsun her bireyin, kanunların yasaklamadığı ama dinin haram kıldığı günahları işleme hürriyeti vardır; üstelik bu hürriyet yalnızca kişinin özel mekanında değil, kamuya açık yerlerde de vardır. Resmen zina yapılan yerler, haram olan içkilerin içildiği yerler, faiz alıp veren bankalar, İslam'a göre örtülmesi gereken yerlerini açıp ortalıkta dolaşanlar burada örnek olarak yeterlidir sanırım. Laik demokrasilerde kurallar ve kanunların kaynağı din olmadığı için 'haram' ile 'yasak' birbiriyle pek örtüşmez; kanuna göre yasak dinde farz bile olabilir, kanuna göre serbest olan ise dinde haram bile olabilir.
