İzmir Büyükşehir Belediyesi Başbakan Erdoğan’ın Diyarbakır, Mersin, Tunceli, Çankaya, Eskişehir’le beraber saydığı ve kazanılmasını hedef gösterdiği illerden biri. İzmir geleneksel olarak sosyal demokrat ve liberal eğilimleriyle bilinen yerler arasında. Son yıllarda daha çok CHP’nin kalesi olarak görülen İzmir aslında klasik Demokrat Partili bir yer.

İzmir, iktidar hangi partide olmuşsa kendi de o yöne gitmiş bir il. 1960’lı yıllarda ülkede AP rüzgarı eserken İzmir’de de 1963 ve 1968 yerel seçimlerinde belediye başkanlığını AP’li Osman Kibar (Asfalt Osman) kazandı. 1970’li yıllarda ülkede Karaoğlan rüzgarı eserken İzmir Efsane Belediye Başkanı Osman Kibarı başkanlıktan aldı ve yerine İhsan Alyanak’ı getirdi. Osman Kibar 1973 seçimlerini kaybetmesi üzerine “Ben seçimleri İhsan Alyanak’a değil Karaoğlan’a karşı kaybettim” demişti.  1973 ve 1977 yerel seçimlerinde CHP’den İhsan Alyanak belediye başkanlıklarını kazandı.

1980’li yıllarda Özal rüzgarı eserken İzmir’de de Anavatan Partisinden Burhan Özfatura başkan oldu. 1989 Yerel seçimlerine gelindiğinde Özal iktidarının fiilen sonuna gelindi ve Belediye Başkanlığını SHP adayı Yüksel Çakmur kazandı. On yıl sonra Burhan Özfatura 1994 seçimlerini DYP’den yeniden kazandığında artık eski popülaritesini kaybetmişti. 1999 seçimlerinde ülkede Ecevit rüzgarı eserken İzmir’de DSP’den Ahmet Piriştina’yı belediye başkanı yaptı.

AK Parti’nin İzmir’le imtihanı

2004 seçimlerine gelindiğinde bu defa ülkede şiddetli bir AK Parti rüzgarı eserken liberal demokrat bu şehir muhafazakar demokratlara kapılarını açmadı ve efsane başkanları Ahmet Piriştinayı yeniden seçti. AK Parti seçimlere Taha Aksoy’la girerken yarıştan açık ara mağlup çıktı.

Son on yılda belediyenin getirdiği hizmetlerden daha çok merkezi iktidarın hizmetleriyle sorunlarını çözmeye çalışan İzmir’de bugün ciddi sorunlarla karşı karşıya. En başta şehir vizyonunu kaybetmiş durumda ve her geçen gün biraz daha taşralaşıyor. En son yaşanan arsenikli su meselesi İzmir’in belediyecilik hizmetleri bakımından anlamlı bir örnek.

EXPO’nun gelmesi İzmir için büyük bir imkanlar taşırken gelmemesi ciddi hayal kırıklığı yarattı. EXPO’nun gelmemesi siyaseten CHP için avantaj sağlarken AK Parti için ciddi kayıp oluşturdu. İzmir parti farkı gözetmeksizin kendisine vizyon kazandıracak yeni ve büyük projeler bekliyor. Görünen o ki bu seçimlerde İzmir partilere değil geleceğine ve projelere oy verecek.  

29 Mart seçimleri CHP için bu defa çantada keklik seçim olmayacak. AK Parti oylarını 2002 seçimlerine göre % 100 artırmış durumda. AK Parti eğer bu artış trendini önümüzdeki yerel seçimlerde de sürdürürse seçimleri rahat kazanabilecek bir pozisyona gelecek.

Uzmanlar AK Parti’nin ülkede yakaladığı rüzgara doğru aday faktörünü eklendiğinde İzmir imtihanından başarıyla çıkacağı ileri sürülüyorlar. Genel merkezin ve il yönetiminin hedefe kilitlenmiş olması en büyük avantajları. AK Parti Piriştina’nın olmadığı bu seçimlerde rövanşı alırsa şaşmamak lazım.

Rakamlarla İzmir Seçimleri

İzmir seçimleri sadece rakamlarla analiz edilemeyecek kadar çok bilinmeyenli bir seçim. Özellikle yerel seçimlerde oy verme davranışı büyük ölçüde değişebiliyor. Bununla birlikte 2002’den 2007’e gelirken AK Parti’nin her seçimde oylarını artırdığını ve CHP’ye biraz daha yaklaştığını ifade etmemiz gerek. 2007 seçimleriyle CHP, AK Parti’nin nefesini ensesinde hissediyor.

2004 Büyükşehir seçimlerinde 1.670.505 olan toplam seçmenin 1.234.187’i (% 73) oy kullandı. Yani 436.318 kişi sandık başına gitmedi. AK Parti bu kitleyi denklemin içine katabilirse İzmir yarışı bambaşka bir havaya bürünebilir. 

Kaynak: www.yerelnet.org.tr

2004 yerel seçimlerinde 28 ilçenin 16’da CHP, 7’de ise AK Parti belediye başkanlıklarını kazandı. 5 Belediyeyi ise diğer partiler aldı. Son yapılan düzenlemeyle Bayraklı ve Karabağlar isminde iki ilçe daha kuruldu ve ilçe sayısı 30 oldu. İzmir’deki beldelerde dahil toplam 89 belediyenin 38’ni CHP 30’nu ise AK Parti kazandı.

Son yapılan düzenlemeyle Büyükşehir sınırlarının 50 kilometrelik bir çap’a çıkarılması teorik olarak AK Parti’nin işine gelecek bir düzenleme olacak.

AK Parti’nin Büyükşehir Adayları

Başbakan’ın İzmir’i hedef göstermesinden sonra bütün dikkatler bu şehre çevrilmiş durumda. Seçimler yaklaştıkça adayların isimleri tedavüle sokuluyor ve hangi partinin kimle seçimi kazanacağı daha sık konuşuluyor. Erdoğan İzmir’de henüz kararını vermiş değil. 2004’e göre bu defa daha hassas davranılıyor ve seçimi kazandıracak adayın izi sürülüyor. AK Parti İzmir’le ilgili özel çalışmalar yaptırarak seçimi kazandıracak özgün projeler hazırlatıyor. AK Parti burada adı konuşulmayan çok sürpriz bir isme de adaylık teklifi götürebilir.

AK Parti’nin Kültür ve Turizm Bakanı Ertuğrul Günay’ın ismi kulislerde konuşulsa da ortada henüz kesinleşmiş bir durum yok. Bizzat Erdoğan’ın kararıyla ortaya çıkacak bu ismi Başbakan dışında henüz bilen kimse yok. Günay’ın ismi kulislerde sıkça telaffuz edilirken bu ismin İzmir’de heyecan yarattığı ve bu isimle AK Parti’nin seçimleri kazanabileceği dile getiriliyor.   

AK Parti’nin aday adaylarının başında Futbol Federasyonu Başkanı Mahmut Özgener’in ismi geçiyor. Kaderin bir cilvesi olarak Mahmut Özgener’in 1963 ve 1968 seçimlerinde İzmir Belediye Başkanlığı yapan Osman Kibar’ın torunu olduğunu belirtelim. Özgener başkan olursa İzmir köklerine dönmüş olacak. Özgener Büyükşehir’i kazandığında Türkiye’de bir ilki gerçekleştirmiş olacak. Dededen sonra üçüncü nesilden biri olarak şehri yönetecek. Geleneği olan İzmir’in başka bir geleneği tercih etmesi sürpriz olmaz.

Bir diğer isim olarak Buca Belediye Başkanı olan Cemil Şeboy’un burada yaptığı başarılı belediyecilik hizmetlerini Büyükşehir’e taşıyabileceği dile getirilirken Şeboy bu açıklamalara olumlu veya olumsuz bir cevap vermiyor. Şeboy’un çalışkanlığı ve icraatları popüler seven İzmirli için yeterli olur mu bilinmez. Kulislerde ismi geçen adaylardan biri de Demokrat Partili bir aileden gelen M. Ali Bayar. Demokrat Parti’li bir aileden gelen ve diplomat kökenli olan Bayar’ın aday olup olmayacağına bizzat Erdoğan verecek.  Fazla şans tanınmasa da kulislerde Ahmet Vefik Alp ve Hülya Koçyiğit isimlerinin de geçtiğini ifade edelim.

Bütün bu değerlendirmelerden sonra AK Parti’nin İzmir adayı konusunda son sözü Erdoğan’ın söyleyeceğini birkez daha belirtelim.

CHP’nin Büyükşehir Adayları

CHP’de AK Parti gibi adayını henüz netleştirmedi. Beklemeyi ve kendisine seçimi kazandıracak doğru bir ismi aramayı sürdürüyor. Piriştina’dan sonra görevi devir alan Aziz Kocaoğlu’la devam etmeme ihtimali devam ihtimalinden daha fazla.

Kocaoğlu’nun il yönetimiyle ciddi sorunları var ve bu sorunların kısa vade de çözülmeyeceği görülüyor.

CHP kulislerinde en çok şans verilen ismin Hakan Tartan olduğu ifade edilirken henüz ortada netleşmiş bir durum bulunmuyor. Tecrübeli bir parlamenter olan Tartan’ın aday olması durumunda AK Parti’nin işi daha da zorlaşmış olacak. Piriştina gibi göçmen kökenli olan Tartan halk tarafından sevilen ve beğenilen bir isim.

Tartan önemli bir kazaya uğramazsa CHP’nin Büyükşehir adayı gibi ama son sözü Baykal söyleyecek.

CHP’de ismi geçen adaylardan bir diğeri de Urla Eski Belediye Başkanı ve eski parlamenter Bülent Baratalı. Baykal ince hesaplar yapıp Tartan yerine Baratalı’yı da tercih edebilir.

CHP İzmir seçimlerinin favorisi ama henüz her şey kesin değil. İzmir’i AK Parti kazanırsa da büyük sürpriz olmaz. Seçim şuan için ortada. Adayların belirlenmesiyle önemli bir adım atılmış olacak. Proje ve vaatlerle ise olayın rengi ortaya çıkacak.

Bir sonraki yazıda Eskişehir Büyükşehir’i analiz edeceğiz...

Hüseyin Yayman - Haber 7