Değerli Okurlarım!

İstanbul’da taksiye binmek bazen bir şehir içi yolculuk değil, bir sabır testine dönüşüyor, öyle değil mi?

Trafik başa bela! Taksiciyle nasıl bir macera yaşayacağınız ise meçhul.

Kısa mesafe yüzünden tartışma mı çıkacak? Fiş isteyince surat mı asacak?
Nakit yoksa, kartla ödeme kabul edecek mi?
“Orada trafik var, gidemem” bahanesi mi duyacaksınız?
Yoksa tam da vardiya değişim saatine mi denk geleceksiniz?

Her neyse…

Yazımın konusu sadece taksi hizmetinin kalitesi ve güvenilirliği değil. Ben sektöre doğrudan ve dolaylı yoldan etkisi olacak çok önemli bir düzenlemeden bahsetmek istiyorum.

Taksilerde Yeni Nesil Ödeme Kaydedici Cihaz (YN ÖKC) kullanma zorunluluğu resmen başlıyor!

NEDİR BU DÜZENLEME?

Maliye bu kez taksiye özel yeni bir düzen kuruyor.

İki gün önce yayımlanan Tebliğle, taksiyle yolcu taşıyan herkes için taksimetreye bağlı çalışan “Taksi Mali Cihaz” zorunlu hale geliyor. Hedef belli: kayıtlı ekonomi, fiş düzeni ve kartla ödeme. Yani “nakit verdim, fiş yok” dönemi bitirilmeye çalışılıyor.

Taksiciler 1 Eylül 2026’ya kadar Bakanlık onaylı cihazı alıp kullanmak zorunda. Yeni faaliyete başlayanlar veya taksimetre değiştirenler için kural daha sıkı: en geç 30 gün içinde, hatta yolcu taşımaya başlamadan önce cihaz devreye girecek. Tebliğin yürürlüğe girdiği tarih ile ilk cihaz onayı arasındaki dönemde yeni plaka ile başlayanlar ise 1 Ocak 2027’den itibaren sisteme dâhil olacak.

Bu cihaz sadece “fiş kesen makine” değil: taksimetreyle kilitli çalışıyor. Taksimetre açılınca cihaz da başlıyor, yolculuk bitince birlikte kapanıyor. Ücret elle girilemiyor, tutar taksimetreden otomatik geliyor. Cihaz aynı zamanda EFT-POS gibi çalışıyor, yani kartla ödeme “tercih” değil, sistemin ana şartı.

Belge tarafında da net bir düzen var: Cihazdan fiş veya e-Arşiv/e-Fatura üretilebiliyor. Ücret fatura sınırını aşarsa ya da müşteri isterse, fiş TCKN/VKN alınarak “fatura yerine geçen belge” sayılıyor. Bazı durumlarda e-Arşiv Fatura “NİHAİ TÜKETİCİ” adıyla kesilebilecek.

Asıl kritik nokta ise veri.

Yapılan işlemler Maliye’ye elektronik olarak bildirilecek. Ayrıca cihazın (veya taksimetrenin) GPS konumu ve zaman bilgisi de kayıt altına alınacak; köprü/otoyol ücretleri ayrı satır olarak gösterilecek.

Bir de “tek kapı” kuralı var: Bankalar taksiciye ayrıca seyyar POS, SoftPOS, sanal POS gibi ikinci bir tahsilat sistemi veremiyor. Ödeme işi bu cihaz üzerinden yürüyecek.

Özetle; taksimetre, ödeme ve belge düzeni tek sisteme bağlanıyor. Her yolculuk artık iz bırakan bir işlem haline geliyor.

BİR KAMU GELİRİ SORUNU OLARAK TAKSİLER

Bugüne kadar vergisel denetim daha çok şirketlerin bilançosu, ihracatçının beyanı, KOBİ’nin defteri üzerinden yürütüldü. Ama herkesin bildiği bir şey var:

Sokakta dönen milyarlarca liralık nakit ekonomi, hiçbir yere kaydedilmiyor.

Taksi sektörü bu açıdan yıllardır “vergisel kör noktalar”dan biriydi.

• Bu sektör ne kadar ciro yapıyor?
• Kaçı gerçek beyan ediliyor?
• Plakalardan kim ne kadar kira alıyor, ne kadar kesiyor?

Bu düzenleme hayata geçtiğinde belki de sorulara artık tahminle değil, dijital kayıtla yanıt veriyor olacağız.

Düzenli kayıt, yalnızca gelir takibini kolaylaştırmaz. Aynı zamanda gelirin dağılımını da adil hale getirir. Çünkü belgelenen her ödeme, hem Maliye’yi hem yolcuyu korur. Plaka sahipleri ile şoförler arasındaki gizli gelir paylaşımı da böylece biraz daha şeffaf hale gelebilir. Belki bu şeffaflık, taksi plakalarından ciddi rantlar elde eden ve zenginleşen kesimi de disipline sokar.

KALİTEYE GİDEN ZORLU YOL

Bakın, yapılan araştırmalara göre İstanbulluların büyük bir çoğunluğu taksilerden memnun değil. En çok şikâyet edilen konular sırayla şöyle: Fiyat belirsizliği, hizmet kalitesi,  kredi kartıyla ödeme olmaması ve güvenlik riski.

Diğer yandan yolcu taşıma hizmeti veren platformlar, milyonlarca kullanıcıya ulaşmış durumda. Dijital taksi çağırma uygulamalarında kullanıcılar,

-Kartla ödeme

-Rotayı görme

-Tahmini ücret bilme

-Gerekirse şikayet bırakma

gibi imkânlara sahipler.

Aslında vatandaşın istediği belli: Şeffaf, dijital, izlenebilir ve kurallı bir taksicilik sistemi!

PEKİ BUGÜNE KADAR NE OLDU?

Taksicilik sektörü yıllarca mobil taksi uygulamalarına karşı “yasaklama refleksiyle” korundu.

Ama artık korumacılıkla değil, dönüştürerek rekabet etme zamanı.

Bu yeni cihaz düzenlemesi, bana göre taksicileri bir yol ayrımına getiriyor:

Ya dijital ve şeffaf yeni bir sisteme entegre olacaklar, ya da eski alışkanlıklarında ısrar edenler bu rekabette tutunamayacak.

BU İŞ MALİYETLİ OLACAK

Bu düzenleme yerinde ve gerekli. Ancak şunu da kabul etmek gerekir ki, her dönüşüm sancılıdır.
Yeni nesil ödeme sistemine geçmek, taksici esnafı için sadece bir teknik uyum değil, aynı zamanda bir alışkanlık değişikliğidir.

Taksici esnafı, büyükşehirlerde hem trafikle hem müşteri baskısıyla zaten zor bir iş yapıyor.
Üzerine bir de yeni cihaz, entegrasyon, servis ve bakım yükü eklendiğinde, bu geçişin kolay olmayacağını görmek lazım.

Ama mesele sadece cihaz değil.
Bu sistem, taksiciyle yolcu arasındaki güveni güçlendirecek,
şikâyeti azaltacak, hizmeti standarda kavuşturacak.
 

Evet, cihazların maliyeti olacak. Kurulum, yazılım, teknik servis…
Bunların maddi karşılığı var.

Ama bu yükü sadece direksiyon başındaki esnafa bırakmak adil olmaz.

Plaka sahipleri, işletmeciler, kooperatifler, hatta yerel yönetimler
bu geçiş sürecine destek vermeli.

SON SÖZLERİM

Bugün plaka rantı üzerinden dönen milyarlık bir gelir zinciri var ama büyük ölçüde nakit ve kayıt dışı şekilde çalışıyor. Vatandaşın ödediği ücretler, cihazlarla her sefer Maliye’ye bildirilirse, bu kayıt dışı döngü sistem içine alınmış olacak.

Bu, elbette sancılı bir süreç olacak. Cihaz masrafları, teknik uyum, servis sorunları yaşanabilir.

Ama uzun vadede bu düzenleme;

-Hem kamunun vergisel denetimini artıracak,

-Hem vatandaşın şikâyet ettiği kaotik hizmet kalitesine düzen getirecek,

-Hem de dijitalleşen ulaşım sektörüne ayak uydurmak isteyen taksicilere bir yön gösterecek.

Tebliğ artık yayımlandı. Bu geçiş süreci ertelenmemeli, uygulama kararlılıkla ve gecikmeksizin hayata geçirilmeli.

Artık dönüşümün değil, ertelenmenin maliyeti düşünülmeli.

Ve bu yük, toplumun geneline değil; sistemin dışında kalmayı tercih edenlerce taşınmalı!

İsmail Vefa AK - Haber7

Twitter: @Ismail_Vefa_AK