Şöyle bir soruyla başlayalım: 

NATO zirvesi için Ankara’ya gelen ABD Başkanı Donald Trump’ın açıklamalarından geriye ne kaldı?

Ankara’nın beklentilerini karşılama anlamında ilk somut beyan, Trump’ın Pazartesi günü ayağının tozuyla yaptığı ilk açıklamada karşımıza çıktı. 

Trump, burada CAATSA yaptırımlarının kaldırılması anlamında gayet net bir mesaj verdi, “Yaptırımları kaldıracağımızı söyleyebilirim. Çok yakın çalışıyoruz. Yaptırımları kaldırmanın zamanı. Dostlarımıza yaptırım uygulamak istemiyoruz, bu kadar basit” dedi. 

F-35 KONUSUNDA AZ BİLİNEN BİR BİLGİ: KONGRE DE BİR OYLAMA YAPILMAYACAK

Bunu ben de Ankara’da üst düzey bir yetkiliden işitmiştim. 

F-35 konusunda yaygın ama yanlış bir kanaat var, bu konudaki blokajın kalkması için kongrede bir oylama yapılması gerektiği yönünde. 
Ancak benim sözünü ettiğim üst düzey yetkiliden den teyit ettiğim gibi böyle bir oylamaya ihtiyaç yok. 

Bir başka deyişle Muafiyet (waiver) verilmesi için bir yasa çıkarılması yönünde mecburiyet yok. Başkanın belirli gerekçeler üzerinden Kongre’ye mektupla bildirimde bulunması yeterli olabiliyor. 

Ankara ile uzlaşma netleşirse uygulanması beklenen yöntem de bu şekilde olacak. 

Trump Ankara’da iken Bloomberg'de Türk yetkililere dayandırılan bir haberde, “Türkiye, Trump'ın bu yasağı tersine çevirmesi halinde, ABD'den ilk işlemde altı F-35 jetinin teslimini güvence altına almayı hedefliyor.” Denildi. 

Bununla birlikte Trump yine Ankara’da yaptığı açıklamalardan birinde, “F-35 satışına ilişkin henüz bir karar vermediğini ancak vereceklerini söyledi.

ERDOĞAN’IN “BİZİ İZLEMEYE DEVAM EDİN MESAJI” NE ANLAMA GELİYOR? 

NATO zirvesinin bitiminde basının karşısına çıkan Cumhurbaşkanı Erdoğan, Reuters'ın "ABD yasası F-35'ler için Türkiye'nin S-400'lere sahip olmamasını şart koşuyor. Türkiye bu yasanın gereğini yerine getirmek için ne yapacak" şeklindeki sorusuna "Bizi izlemeye devam edin" şeklinde bir cevap verdi. 

Bu cevap, bu konularda Ankara’nın kendinden emin bir şekilde süreci ilerlettiğine işaret ediyor. 

Erdoğan’ın Trump’la yaptığı ilk açıklamada Trump’ın F-35 konusunda kendisine söz verdiğini hatırlatması dikkat çekiciydi. 

Burada kameralar önünde verdiği mesaj da açıktı: 

“Verdiğiniz sözün arkasında durmalısınız” 

TRUMP KAAN MOTORLARI SORUSUNA ALAKASIZ BİR CEVAP VERDİ AMA… 

Üçüncü husus, Tusaş’ın ürettiği KAAN savaş uçağının yerli motor yetişene kadar kullanılacak olan motorlarıyla alakalı gelişmeler. 

Ankara’da özellikle savunma sanayii çevrelerinde, Türkiye’nin F-35’ler için ‘asılmak’ yerine, bu motorların alımına öncelik vermesi gerektiği yönünde görüşler var. 

Trump’a yine Ankara’ya geldiği gün Erdoğan’la yaptığı basın toplantısında KAAN motorlarıyla alakalı sorular da yöneltildi. 

Ancak Trump’ın bu sorulara verdiği cevap biraz alakası bir yerden geldi. 

Dedi ki:

“Amerika Birleşik Devletleri'nden uçak satın aldılar ve bir uçak satın aldığınızda Amerika Birleşik Devletleri'nden bir motoru yenileme gibi veya motorla ilgili yapılan çeşitli çalışmalar var. Motorların bakımının devam ettirilmesi konusunda yükümlülüklerimiz var. “

Açık bilgi, KAAN’ın ABD’den satın alınmış bir savaş uçağı olmadığı yönünde. 

Dolayısıyla Trump’ın motorla ilgili verdiği cevabı konuyla ilişkilendirmek epey bir zorlama yorum gerektiriyor. 

Ancak önümüzde 26 Haziran’da Reuters Haber Ajansı’nın geçtiği bir haber var. 

Bu habere göre, ABD Başkanı Donald Trump, Türkiye'ye 700 milyon dolardan fazla değere sahip onlarca jet motoru satma isteğini Kongre'ye resmen bildirmiş durumda. 

Bu, KAAN motorlarının alımı konusunda bir pürüz olmadığına işaret ediyor olabilir. 

İSRAİL MEDYASINDAN YANSIMALAR… 

Trump Ankara’da iken, İsrail’den hem hükümet çevrelerinden, hem basın üzerinden ‘baskı kurma amaçlı’ pek çok açıklama ve haber karşımıza çıktı. 

İsrail Başbakanı Netanyahu, üst üste açıklamalar yaptı, Türkiye’ye F-35 verilmesinin de, KAAN motorları satışının yapılmasının da yanlış olacağını söyleyerek Trump’ın baskılamaya çalıştı. 

İsrail medyasında da “Yükselen Türkiye tehdidi” temalı pek çok haber çıktı. 

İsrail’in hava üstünlüğünün korunması için ABD yönetimini dikkatli olmaya davet eden açıklamalardı bunlar çoğunlukla. 

Ancak Netanyahu hükümetine muhalefetiyle de bilinen Haaretz gazetesinde çıkan bir haber, diğer hepsi birbirine benzeyen diğer haber/yorumlardan farklıydı. 

“Türkiye'nin İsrail'e tehdit oluşturmak için F-35'lere ihtiyacı yok" iddiasının gündeme getiren analiz haberde, İsrailli güvenlik planlamacılarının sadece F-35'e odaklanmasının yanlış olduğuna işaret edildi.

Analizde, Türkiye'nin Libya'da yaptıkları örnek gösterilerek Bayraktar TB2 insansız hava araçları ve Rus yapımı hava savunma sistemlerini bozucu Türk elektronik harp sistemleriyle büyük işlere imza attığı vurgulandı.Türkiye'nin İsrail'e tehdit oluşturmak için F-35'lere ihtiyacı olmadığı kaydedilen analizde, Ankara'nın son 10 yılı yerli savunma sanayi altyapısı oluşturmaya adadığına ve ABD teçhizatına bağımlı bir konumda müzakere etmediğine dikkati çekildi.