Dünya, üçten ibaret değil
Bugün ABD Başkanı Trump, Rusya Devlet Başkanı Putin ve Çin Devlet Başkanı Şi Cinping aynı masa etrafında oturup görüşecek ve dünyanın geleceğine dair bazı kararlar alacaklar. Bu önemli görüşmeye dair akıllara takılan sorular ise şunlar;
Yeni dünya düzeni iyice belirginleşiyor mu? Yakın gelecekte dünyamızı neler bekliyor? Bu üçlü zirvenin asıl amacı ne?
Trump, son seçimlerde vurgun yemenin yanında dünya kamuoyuna Hürmüz Boğazı’na sıkışıp kalmış bir lider görüntüsü verirken Putin, yaklaşık beş yıldır Ukrayna ve destekçileriyle fiili bir savaş halinde. Şi ise pusuya yatmış halde bütün olup bitenleri dikkatli gözlerle takip ediyor.
Şimdi, Cumhurbaşkanımız Recep Tayyip Erdoğan’ın BM kürsüsünden haykırdığı gibi çıkıp “dünya üçten büyüktür” ya da “dünya üçten ibaret değildir” demenin tam zamanı aslında.
Trump, Putin ve Şi, savaşları bitirecek kapsamlı anlaşmalar mı yapacak, dünya ölçeğinde bozulan ekonomik dengeleri mi masaya yatıracak yoksa nükleer riskleri azaltmaya yönelik ortak mesajlar mı verecek? Bütün bunları bekleyip göreceğiz. Gündeme dair öne çıkan başlıklar ve toplantı sonrası yapılacak resmî açıklamalar her ne kadar bu maddeler etrafında şekillenecek gibi görünse de aslında hiçbir şey göründüğü gibi olmayacak.
Dünyanın üzerinde büyük belirsizlik sislerinin dolandığı bir geçiş döneminde yapılan böylesine üçlü bir zirvenin görünenden daha derin anlamlar ihtiva etmesinden daha doğal bir durum olamaz.
Bu üçlü zirve elbette ABD’de seçim hezimeti yaşayan Trump için bir nefes alma, boy gösterme ve yeni bir başlangıç sayılabilir. Dünya sorunlarının üzerine giden ve onları çözmek için çabalayan Trump imajı, attığı bütün hamleler bunun aksini işaret etse de onu dünya kamuoyunda gündemde tutmaya yetecek bir hamle. Bu toplantıdan nasıl sonuç çıkarsa çıksın en karlı ayrılacak kuşkusuz Putin olacak. Ukrayna Savaşı nedeniyle neredeyse dünyadan tecrit edilen Rusya, böyle bir zirveyle dünyayla yeniden akredite hale gelmiş olacak. Böyle önemli bir zirveye ev sahipliği yapmanın getirisi ise Çin’in en büyük kazancı gibi duruyor.
Çin'in Shenzhen şehri, Asya-Pasifik Ekonomik İşbirliği (APEC) Zirvesi kapsamında düzenlenen tarihi üçlü görüşmeye ev sahipliği yapıyor.
Bir tarafta Çin-Rusya, öbür yanda ABD.
Küresel satranç, bu iki kutbun hamleleriyle yeniden hareketleneceğe benziyor. Talep hamlesi ABD’den Trump’tan geldi. Çin ve Rusya buna katıldı. Buraya gelmeden önce ABD, Çin’in petrol hatlarından biri olan Hürmüz Boğazı ve çevresine kara-deniz ve havada büyük askeri yığınak yaparak adeta bir gözdağı hamlesi gerçekleştirdi.
Çin, açık bir şekilde “bunu gördüm” dedi.
-Çin-Rusya ilişkileri her türlü zorluğa rağmen bir dağ kadar sağlam ve bugün de öyle olmaya devam ediyor. Bu ilişkilerin bir geleceği var ve küresel şartlardaki kısa vadeli değişikliklerden etkilenmiyor" diyen Şi, Trump’a bu arenada yalnız değilim, mesajını iletti.
Putin ise bu denklemde Çin’le yan yana olduklarını belirterek Şi’ye destek vermekten geri durmadı.
Putin, Rusya ve Çin'in daha adil ve çok kutuplu dünya düzeni kurulması konusunda ortak bir yaklaşım sergilediğini özellikle belirtti. Rusya ile Çin arasındaki dış politika koordinasyonunun istikrarlı seyrini sürdürdüğünü ifade eden Putin ABD’ye bir bakıma, bu denklem bizsiz kurulamaz, hamlesiyle karşılık vermeyi yeğledi.
Kremlin Dış Politika Danışmanı Yuri Uşakov’un şu açıklaması, üçlü zirvenin dünyanın geleceği adına ne kadar önemli sonuçlar doğuracağının açık kanıtı;
-Dünyanın en büyük güçleri arasındaki ilişkilerin ileride nasıl şekillendirileceği ve iş birliğinin dünyadaki durumun iyileştirilmesine ne şekilde katkı sağlayabileceği konusunda görüş alışverişinde bulunulacak…
Görünen o ki dünya ABD ile Çin-Rusya bloğu arasında yeniden tasnif edilecek ve ona göre yeni bir tanımlamaya tabi tutulacak. Muhtemelen bugün zirvenin resmî sonuç bildirgesi açıklanacak ve alınan kararlar dünya kamuoyuyla paylaşılacak.
Ne var ki biz asıl olacak olanı bu zirveden çok daha sonra dünya ölçeğinde baş gösteren küresel hadiselerde ve iki blok tarafından yapılacak satranç hamlelerinde net olarak görebileceğiz.
Mürsel Gündoğdu / Haber7
murselgundogdu@gmail.com