Sosyal beyin çalışmalarındaki kışkırtıcı ipuçları bazı sosyal olayları daha iyi anlamamızı sağlıyor.
 
Başarılı ve mutlu evlilikler üzerinede yapılan çalışmalarda ilginç bulgular elde edildi.
 
‘Mikelanj Fenomeni’ denilen bu bulguya göre mutlu, anlaşan çiftler yıllar içerisinde bir birlerine benziyorlardı. Benzer yüz kırışıklıkları, mimikler ve yüz çizgileri taşıyorlardı. Aralarındaki sürekli ahenk sanki yüzlerinde iz bırakıyordu.
 
Birbirlerini sessiz sedasız zorlama ve birbirlerini biçimlendirme beyin bağlantılarında ‘yontulma’ ile ilgiliydi. Bu ipuçlarına bakarak önümüzdeki beş yılda evliliğin yürüyüp yürüyemeyeceğinin % 90 oranında tahmin edildiğini araştırmalar söylüyor.
 
Eğer düşmanca tartışmalar çoksa, hor görme, ilgisizlik ve karşı tarafı değersizleştirme varsa sevgi bağı ve bağlılık oluşmamışsa yüz çizgilerinde ortak hatlar çok az benzerlik gösteriyordu.
 
Evliliği bir arada tutan şeyin erotik ve romantik çekim gücünden ve çıkar ilişkisinden daha çok ortak paylaşım ve duygusal yardımlaşmanın sağladığı ‘Emniyetli bir liman’ duygusunun varlığı ile ilgili olduğu bilimsel tespitlerle anlaşılıyordu.
 
Çiftlerden birisi müdahaleci ve denetleyici bir tutum sergiliyorsa ötekinin hevesi kaçıyor, amacını sık sık sorguluyor, hedefini küçültüyor, gelecekten emin olma duygusu zayıflıyordu. Kaba ve tenkitçi öğütlere kendisini kapatıyordu.
 
Çiftlerden birisi kaygılı kendisini gevşetemiyorsa karşı tarafta ilişki yorgunluğu ve yıpranması yaşanıyor. Özgüven artırıcı, cesaretlendirici ve ‘Güvenli bir üs’ sunucu yaklaşım oluşamadığı için duygusal açıdan eşler birbirlerinin yardımına koşamıyorlardı.
 
Duygusal ahengin zihinsel ortak zenginliğinin oluşmamış olması, hatta bazı araştırmacılar bu birikime ‘Duygusal Banka Hesabı’ demektedirler.
 
Evlilikteki sosyal bağların arkadaşlık, dostluk, milli bağlar şeklinde kültürel bir norm ve eşduyum haline geldiğini daha iyi anlıyoruz.
 
Asırlardır müzik, sanat ve yemek kültüründe oluşmuş standartların kolay değişmeyeceğini anlamak mümkün. Hatta ortak yaşanan acıların ve travmaların kültürel bilinçaltındaki biyolojik bağlantılarını keşfetmek ilginçtir.
 
Güvenli bir üs veya emniyetli bir liman sunucu yaklaşımların önemi bu kadar büyükse dünyada yaşanan krizlerin arkasında bazı değerlerin yıpranmasını görebileceğiz.
 
Marks herşeyi ekonomiye indirgeyerek, Weber doğu kültürünü sadaka kültürü diye küçümseyerek, kapitalist ahlak insanı ‘Çıkarı peşinde koşan bir varlık’ olarak tanımlayarak yardımlaşmayı küçümsediler. Hayat bir mücadeledir diyerek rekabetçi evlilikleri, rekabetçi şirketleri, sınıf ve ırk kavgalarını, protestocu anarşizmi beslediler.
 
Bugün Yunanistan’da abartılı sokak gösterileri örgütsüz bir protesto hareketinin ötesinde Sayın Herkül Miras’ın tanımladığı gibi bir değerler krizi olması çok güçlü bir öngörüdür ve yayılma kapasitesi çok yüksektir. Sınır ve sorumluluk duygusu gelişmemiş gençler ‘kantindeki börek taze değil’ diyerek,’ toplu haklarımızı kullanıyoruz diyerek başkalarının haklarına zarar vermektedirler.
 
Diğer taraftan yaşanan küresel ekonomik krizi ‘Komunizmin çöküşünden daha büyük sonuçlar’ doğuracağını öngörenler azınlıkta değiller.
 
Batı ‘Sadaka Kültürü’ diyerek küçümsediği doğu değerlerini yeni bilimsel bilgiler ışığında canlandırmaya çalışıyor. Nazif Gürdoğan hocanın veciz tanımlaması ile ‘Kutsal Kültür’e herkesin ihtiyacı var. Batıya bu değerleri taşımak bizim sorumluluğumuzdur.
 
Biz çağdışı kalmış sığ aydınlanmacı tartışmalar ve kültürel mahalle kavgaları ile entellektüel enerjimizi boşa harcıyoruz.
 
Türkiye’yi yönetenlere ve karar mekanizmasında söz sahibi olanlara sosyal psikolojinin bir kuralını göz önüne almalarını hatırlatmak biz sıradan vatandaşların görevi olmalıdır.
 
Bu kural: “İnsanların kaynakları elde etmeye yönelik rekabeti, gruplar arası çatışmayı doğurur.İnsanlarınortak bir hedef doğrultusunda işbirliğine gitmesi ise çatışmayı aza indirger.”
 
Türk-Kürt, laik- antilaik, sunni – alevi her ne ihtilaf olursa olsun ortak bir hedef doğrultusunda işbirliği geliştiremeyen milletler yeni dünya düzeninde dağılmaya mahkumdurlar.
 
Rekabet değil işbirliği ve adil paylaşım.
 
Televizyonda birbirlerine bağıran liderleri istemiyoruz.

NEVZAT TARHAN - Haber 7
ntarhan@gmail.com