Emeklinin asıl beklentisi yeni bir zam değil, ödediği primin karşılığını alabileceği adil bir sistemdir.

Gerek ilgili bakanların açıklamaları gerekse kulislere yansıyan bilgiler, yeni düzenlemede yaş, prim günü ve gelir durumunun dikkate alınabileceğine işaret ediyor. 65 yaş üzerindekilere daha fazla destek verilmesi, gelir ve mülkiyet durumunun değerlendirilmesi gibi ihtimaller de konuşuluyor.

Peki, kalıcı çözüme ulaşmak için yapılması gereken gerçekten bu mu?

YARDIM MI, HAK MI?

Bir  gerçeğin altını çizelim:

Emeklilik, sosyal yardım değildir. Emekli aylığı, bir ömür boyu çalışmanın, alın terinin ve ödenen primlerin karşılığıdır. İnsanlar yıllarca maaşlarından kesinti yaptırarak, sosyal güvenlik sistemine katkıda bulunarak bu hakkı kazanmıştır.

Elbette geçim sıkıntısı çeken, başka geliri bulunmayan, çalışamayacak durumda olan emeklinin daha fazla korunması gerekir. Bu, sosyal devletin görevidir.

Ancak sosyal destekle emekli aylığındaki adaletsizliği birbirine karıştırmamak gerekir.

Bir tarafta ihtiyaç sahibine yapılacak yardım, diğer tarafta çalışarak ve prim ödeyerek kazanılmış emeklilik hakkı vardır.

Bunlar birbirinin yerine geçemez.

EN DÜŞÜK MAAŞ DESTEĞİ ÇÖZÜM DEĞİL!

Türkiye'de yıllardır en düşük emekli maaşını artırma tartışması yapılıyor.

2026 yılının başında en düşük emekli aylığı 20 bin liraya, Temmuz ayında ise 23 bin 552 liraya çıkarıldı.

Ocak düzenlemesi öncesinde yaklaşık 4 milyon 11 bin emekli en düşük aylık düzeyindeydi.

Düzenlemeyle bu sayının 4 milyon 917 bine, temmuz uygulamasıyla da yaklaşık 5,1 milyona ulaşacağı açıklandı.

Bu rakamlar sorunun boyutunu göstermeye yeter.

En düşük aylık uygulaması, başlangıçta düşük gelirli emeklileri korumak amacıyla getirilen bir tedbirdi. Ancak zamanla sistemin temel tartışma konularından biri hâline geldi.

Çünkü primine, çalışma süresine ve kazancına göre farklı aylıklar alması gereken insanlar, taban aylık uygulamasıyla aynı seviyeye yaklaştırılıyor.

Bir insan 3 bin 600 gün, diğeri 7 bin gün, bir başkası 9 bin gün prim ödemiş.

Sonunda aralarındaki maaş farkı giderek azalıyor.

Bu durumda da insan ister istemez soruyor:

Yıllarca daha fazla çalışan, daha fazla prim ödeyen emekli, bunun karşılığını neden yeterince alamıyor?

Elbette düşük maaş alan emeklinin gelirinin artırılmasına karşı değiliz. Mesele, bu artışın nasıl yapılacağıdır.

Birinin maaşını yükseltirken diğerinin yıllarca ödediği primin karşılığını anlamsızlaştırmamak gerekir. Aksi hâlde iyileştirme adı altında yeni bir adaletsizlik doğar.

Üstelik uzun süre kayıtlı çalışmanın ve yüksek prim ödemenin emeklilikte yeterli karşılık üretmediği algısı güçlenirse, kayıtlı çalışmanın teşvik edilmesi de zorlaşır.

ASIL MESELE AYLIK BAĞLAMA ORANLARI

Emeklilik sistemindeki temel sorunlardan biri, yıllar içinde değiştirilen aylık bağlama oranlarıdır.

2000 yılından önce SSK emekli aylıkları gösterge ve katsayı esasına göre hesaplanıyordu. Sigortalılık süresi ve kazanca bağlı olarak aylık bağlama oranları belirleniyor, bazı durumlarda yüzde 70 ve üzerine çıkabiliyordu.

4447 sayılı Kanun'la 2000 yılında yeni sisteme geçildi. İlk 3 bin 600 günlük prim süresi için her 360 güne yüzde 3,5, sonraki 5 bin 400 gün için yüzde 2, daha sonraki süreler için yüzde 1,5 oranı uygulanmaya başlandı.

Böylece 9 bin gün üzerinden hesaplanan aylık bağlama oranı yüzde 65'e ulaşıyordu.

Ekim 2008'de 5510 sayılı Kanun'la yeni bir dönem başladı. Bu kez her 360 günlük prim için yüzde 2 aylık bağlama oranı öngörüldü. Buna göre 7 bin 200 gün için yüzde 40, 9 bin gün için yüzde 50 oranı esas alınıyor.

Elbette emekli maaşı yalnızca bu oranlardan ibaret değil. Prime esas kazanç, güncelleme katsayısı ve çalışma dönemleri de aylığı etkiliyor. Ancak değişen hesaplama yöntemlerinin farklı tarihlerde emekli olanlar arasında önemli maaş farklılıkları oluşturduğu da bir gerçek.

Aynı süre çalışmış, benzer kazanç üzerinden prim ödemiş iki insanın yalnızca farklı tarihlerde emekli oldukları için farklı aylıklarla karşılaşması, emeklilikte adalet tartışmasının merkezinde yer alıyor.

İşte intibakın önemi tam da burada ortaya çıkıyor.

İNTİBAK OLMADAN ADALET SAĞLANAMAZ!

İntibak, herkese aynı miktarda zam vermek değildir. Farklı dönemlerde emekli olanların aylık hesaplamalarındaki farklılıkları, çalışma sürelerini ve prim kazançlarını dikkate alarak adil bir denge kurmaktır.

2013 yılında yapılan intibak düzenlemesi bunun geçmişteki örneğidir. Yaklaşık 2 milyon emeklinin aylığında iyileştirme sağlanmış, ancak düzenleme esas olarak 2000 öncesinde emekli olan SSK'lıları kapsamıştır.

2000 sonrası emeklilerin, BAĞ-KUR'luların ve memur emeklilerinin sorunları bütünüyle çözülememiştir.

Bugün ihtiyaç duyulan, belli bir kesimi değil bütün emeklilik dönemlerini kapsayan kapsamlı bir intibak düzenlemesidir.

Bu yapılırken yalnızca bugünkü maaşa bakılmamalı; kaç gün prim ödendiği, hangi kazanç üzerinden çalışıldığı ve hangi dönemin hesaplama kurallarının uygulandığı dikkate alınmalıdır.

Çünkü adalet, herkesin hak ettiği karşılığı almasını sağlamaktır.

EMEKLİLERİ BİRBİRİYLE KARŞI KARŞIYA GETİRMEYELİM!

Bugün tartışılan yaş, prim günü, çalışma durumu ve gelir kriterleri de dikkatle değerlendirilmelidir.

65 yaş üzerindeki emekliye daha fazla sosyal destek verilmesi anlaşılabilir. Ancak yaş, emekli aylığının hesaplanmasında belirleyici olmamalıdır.

Zira 60 yaşında emekli olan bir insanın da ciddi geçim sıkıntısı olabilir. Üstelik yıllarca çalışmış, yüksek prim ödemiş olabilir.

Çalışan emekli ile çalışmayan emekli arasında yapılacak ayrım da yeni sorunlar doğurabilir. Bugün milyonlarca insan emekli olduğu hâlde geçinemediği için yeniden çalışmak zorunda kalıyor.

Çalışıyor olmak refah içinde yaşamak anlamına gelmediği gibi, çalışamıyor olmak da tek başına kişinin gelir durumunu göstermez.

Hane geliri ve başka gelir kaynakları sosyal destek belirlenirken dikkate alınabilir. Ancak bunlar, emeklinin kendi primleriyle kazandığı aylığın hakkaniyetli hesaplanmasının yerine geçmemelidir.

Bir de toplumsal huzur boyutu var.

Yıllarca 9 bin gün prim ödeyen bir emekliyle 3 bin 600 gün prim ödeyen bir emeklinin maaşlarının birbirine yaklaşması, sistemin adaletine duyulan güveni zedeliyor.

Bir süre sonra emekliler birbirlerinin aldığı maaşı sorgulamaya başlıyor.

Uzun süre çalışan kısa süre çalışanı, yüksek prim ödeyen düşük prim ödeyeni sorgular hale geliyor.

Oysa sorun emekliler arasında değil, sistemin kendisindedir.

Emeklileri karşı karşıya getirecek düzenlemeler yerine, herkese hakkını teslim edecek bir sistem kurulmalıdır.

17 MİLYONU AŞAN BÜYÜK TABLO

SGK'nın Ağustos 2026 verilerine göre Türkiye'de aylık veya gelir alanların sayısı 17 milyon 168 bin 674'e ulaşmış durumda.

Bunun 12 milyon 335 bin 597'si yaşlılık aylığı, 4 milyon 491 bin 256'sı ise ölüm aylığı alıyor.

Ölüm aylığı alanların arasında dul eşler ve yetimler bulunuyor. Bir dosyadan birden fazla hak sahibi aylık alabildiği için dosya sayısıyla kişi sayısı aynı değil.

Bu tablo bize emeklilik meselesinin yalnızca emeklileri değil, milyonlarca dul ve yetimi de ilgilendirdiğini gösteriyor.

Üstelik onların yaşadığı sorunlar çoğu zaman yeterince konuşulmuyor.

DUL VE YETİMLERİ UNUTMAYALIM!

Bir emeklinin aldığı aylıkla geçinmekte zorlandığı bir ülkede, o aylığın ölümden sonra hak sahipleri arasında paylaştırılmasıyla ortaya çıkan tabloyu düşünelim.

Kocasını kaybetmiş bir kadın...

Babasını veya annesini kaybetmiş, eğitimini sürdürmeye çalışan bir genç...

Hayatını kaybeden sigortalının ardından kalan aylıkla yaşamını sürdürmeye çalışan bir aile...

Ölüm aylıkları, hak sahiplerinin durumuna ve kanuni hisse oranlarına göre bağlanıyor. Dolayısıyla dul ve yetimlerin eline geçen miktarlar da birbirinden farklı olabiliyor.

Emekliler için yapılacak iyileştirme konuşulurken dul ve yetimlerin unutulması kabul edilemez.

Eşini kaybeden bir insanın ekonomik açıdan daha ağır şartlara mahkûm olması sosyal devlet anlayışıyla bağdaşmaz.

Dul ve yetimler de emeklilik politikalarının merkezinde yer almalıdır.

SON SÖZ: EMEKLİLİKTE ADALET İÇİN İNTİBAK!

Bugün Türkiye'nin önünde önemli bir fırsat bulunuyor.

Sayın Cumhurbaşkanı'nın verdiği mesaj ve ardından yapılan açıklamalar, emeklilik sisteminde yeni bir düzenleme beklentisini artırdı.

Ancak bu beklenti yalnızca birkaç bin liralık ilâve ödemeye indirgenmemelidir.

En düşük aylık alan emekliler insanca yaşayabilecekleri bir gelire kavuşturulmalı, geçinemeyenlere sosyal destek sağlanmalı, çalışamayan ve yalnız yaşayan yaşlılar korunmalıdır.

Dul ve yetimlerin düşük aylıkları da mutlaka iyileştirilmelidir.

Fakat bütün bunların yanında asıl yapılması gereken, aylık bağlama oranlarını ve emeklilik hesaplama sistemini yeniden ele almaktır.

Aksi hâlde bugün bir kesime yapılan iyileştirme yarın başka bir kesimin huzursuzluğuna yol açacaktır.

En düşük maaşı sürekli yükselterek herkesi aynı noktaya yaklaştırmak, sorunu çözmek yerine daha da büyütecektir.

Emekli, yıllarca ödediği primin karşılığını istiyor.

Dul ve yetim, hak ettiği aylıkla insanca yaşamak istiyor.

Bunun yolu, emeğin ve primin karşılığını veren adil bir sistem kurmaktan geçiyor.

Emeklilikte kalıcı çözüm için İNTİBAK ŞART!