BAE OPEC'ten ayrıldı. Peki bölgesel dengeleri sarsmaya yönelik bu operasyonun ardında hangi sebepler var?

1960 yılında kurulan OPEC, dünya petrol rezervlerinin %80’ine hükmeden dev bir yapı. Örgüt, üretim kotaları üzerinden fiyatları belirleyerek üye ülkelerin ekonomileri için düzenli bir gelir akışı sağlıyordu. Ancak, küresel ekonominin musluklarını yöneten bu yapı, bugün tarihinin en keskin yol ayrımlarından birini yaşıyor.

BAE'nin 28 Nisan'da açıkladığı ayrılığın asıl sebebini görmek için piyasa verilerinden ziyade coğrafi denkleme bakmak gerek.

Birçok OPEC üreticisi, bıçak sırtı güvenliğe rağmen Hürmüz Boğazı'na muhtaç durumda. Abu Dabi ise boğazı bypass eden boru hatlarına sahip. Ayrılık bu açıdan kendi gemisini kurtaran kaptan misali bir anlam barındırıyor dışarıdan bakınca. BAE, kendi özgür güzergahı üzerinden dünya piyasasına petrol pompalamaya devam ederek yüksek gelir elde etmenin peşinde.

Çünkü BAE yönetimi, dünyanın yeşil enerjiye geçiş sürecini izleyerek "elimizdeki petrolü henüz değerliyken nakde çevirmeliyiz" stratejisini benimsedi. Bugünlerden yapacakları birikimle yapacakları teknoloji, yapay zeka gibi yatırımların, ülke geleceğini kurtaracağını düşünüyorlar.

ZAMANLAMA DİKKAT ÇEKİCİ!

Bu tarihi adımın atılması için İran savaşındaki manipülasyonlarla petrol fiyatlarının 125 doları aşması beklendi. Fiyatlar zirvedeyken örgütten ayrılmak, BAE için kotaların kalktığı an satacağı her ekstra varilin maksimum karla kasaya girmesi anlamına geliyor.

Pazarın petrole en çok ihtiyaç duyduğu bu kaos ortamı, BAE'nin pazar payını hızla artırması için en uygun zemini hazırladı. Düşük fiyat döneminde riskli görülebilecek bu ayrılık, rekor fiyatlar döneminde devasa bir kazanç kapısına dönüşme potansiyeline sahip.

BAE, SUUDİ ARABİSTAN'DAN RÖVANŞ MI ALMAYA ÇALIŞIYOR?

Suudi Arabistan, petrol fiyatlarının düşmesine şiddetle karşı çıkmaya devam ediyor. Riyad'ın "Vizyon 2030" çerçevesinde yürüttüğü trilyon dolarlık projeler ve NEOM gibi dev şehir inşaatları yüksek petrol gelirine ihtiyaç duyuyor.

En iyi ihtimalle 2100 yılında petrolleri tükenecek. Bu nedenle Suudi Arabistan, BAE'nin aksine çok daha büyük bir nüfusa ve kamu yüküne sahip olduğu için fiyatların düşmesini bir beka sorunu olarak görüyor.

BAE'nin çektiği operasyonun, Suudi Arabistan'ın geleceğine yönelik nasıl bir hamle olduğunu bu açıdan da tartışabiliriz. Peki kılıçlar neden bu kadar çekildi?

Yemen ve Sudan gibi sıcak bölgelerde Suudi Arabistan ile sık sık karşı karşıya gelen BAE, enerjideki bu radikal adımıyla Riyad’ın bölgesel liderliğini doğrudan hedef alıyor. Sahada Suudi Arabistan'a diş geçirememenin rövanşı alınıyor yani.

Ayrıca, İsrail ile normalleşme sürecinin ardından gelen bu kopuş, hamlenin sadece ekonomik olmadığını, aynı zamanda Suudi Arabistan’ın pazar üzerindeki mutlak otoritesini kırmayı amaçlayan siyasi bir manevra olduğunu gösteriyor. Çünkü Suudi Arabistan, BAE'nin aksine İsrail'e hala mesafeli ve İran savaşının ardından ABD ile de gergin ilişkilere sahip.

Dolayısıyla, Washington cephesi, BAE'nin bu kararını açık bir memnuniyetle karşılıyor.

ABD BAE'NİN HAMLESİNDEN NASIL KAZANÇ SAĞLIYOR?

ABD için bu ayrılık, tek taşla üç kuş vurmak anlamına geliyor. Bir yanda iç piyasada enflasyonu düşürecek ve ara seçimler öncesi ucuz petrol halkın uğultusunu kesecek diğer yanda Rusya ile OPEC+ ittifakı kuran, İsrail'e "Filistin" şartı koşan, Türkiye-Mısır-Pakistan ile güçlerini birleştirmeye hazırlanan Suudi Arabistan'ın elini zayıflatacak.

Üçüncü taşta ise İran'ı vuruyor ABD. İran üzerinde baskıyı artırarak, Tahran'ın petrol gelirlerini ekonomik bir silaha dönüştürmesini engellemek istiyorlar.

BAE'yi teşvik de etmişler anlaşılan. Basına yansıyan bilgilere göre ABD, BAE'nin bu ayrılık sürecinde yaşayabileceği olası ekonomik dalgalanmalara karşı swap anlaşmaları vb. "finansal can simidi" teklif etmiş.

SUUDİ ARABİSTAN'IN KARŞI HAMLESİ NE OLACAK?

Suudi Arabistan'ın elindeki en tehlikeli koz "Petro-dolar" sistemi.

Riyad'ın petrol ticaretinde doları terk edip Çin Yuanı gibi alternatiflere yönelme ihtimali, ABD ekonomisi için oldukça tehlikeli bir senaryo. Fakat doların çöküşü, elinde devasa ABD tahvilleri tutan Suudi servetinin de erimesi anlamına geliyor. "Ha" deyince atılacak adım olmamakla beraber, "Batarsak beraber batalım" potansiyeli de taşıyor bu hamle sözün özü.

Suudi Arabistan'ın Petro-dolar kartını ne sertlikte oynayacağı, Çin ve Rusya'nın sergileyeceği tavra göre küresel finans sisteminin tek mi yoksa çift kutuplu mu olacağını belirleyecek. Petro-dolar kartının ABD'ye geri adım attırması, BAE üzerindeki korumanın azalmasına yol açabilir. BAE, Bölgesel liderliği Suudi Arabistan'ın elinden almak isterken, Yemen ve Sudan'da verdiği vekalet mücadelesinde geri kalabilir.

Öte yandan, Hürmüz Boğazı'nın açılması ve bölge istikrarına yönelik Suudi Arabistan'ın Türkiye, Mısır, Pakistan gibi ülkelerle atacağı adımlar, BAE'nin, lojistik avantajını da yanlış dostluklarla inşa etmeye çalıştığı itibarını da değersizleştirebilir.