Mahkeme ne mesaj verdi

 Bu karar aynı zamanda Türk siyasetinde yeni bir mutabakatın yapıldığının ve yeni bir sayfanın açıldığının da işareti.

Mahkemenin kararı belli ki daha uzun süre tartışılacak ama bu sonucun yakın dönem Türkiye tarihinin en kritik kararlarından biri olduğu muhakkak.  

***

Davanın açılmasıyla birlikte bazı istisnalar hariç kamuoyunun AKP’nin kapatılacağı yönünde bir düşünce içinde olmasına rağmen parti kapatılmadı ve “Hazine yardımından 1/2 oranında yoksun bırakılmasına” karar verildi. Gerçekten demokrasi, hukukun üstünlüğü ve ülke adına sevindirici bir karar. Mahkeme ayrıca partinin “lâiklik karşıtı bir odak haline gelmesi” gibi bir hükmü de kabul etti. 

Bu kararla Ak Parti’ye ikinci bir hayat hakkı verildiği görülüyor. 5 Haziran’da 9/2 sonucuyla Türban kararını veren ve “ideolojik duruşu” belli olan yüksek yargı bürokrasisinin böyle bir karar vermesi iktidar partisi için tam anlamıyla bir hayat öpücüğü oldu.

***

Kritik ve zor anlarda ortaya çıkan ve her defasında ülkeyi büyük bir krizin ortasından alan “devlet aklı” bu defa da imdada yetişti ve “süngü savaşında” birbirini yok etmek üzere olan tarafları ayırdı. Fakat Türkiye’yi yönetenler her defasında işleri çıkmaza sokup sonra da oturup dövünmek yerine “ortak aklı” çalıştırsalar ve ülke hiç bu noktalara gelmese çok daha iyi olacak. Bu sonuçla gerçektende ülkenin üzerinden ağır bir yük kalktı.

Davanın açıldığından bu yana geçen dört buçuk ay içinde her şey durdu ve bütün gözler Anayasa Mahkemesine çevrildi. Bırakın son dört buçuk ayı ülke zaten 2007’nin Ocak’ında “Cumhurbaşkanı kim olmalı” tartışmalarıyla başlayan ve 30 Temmuz 2008’e kadar süren yüksek gerilim içinde asıl önceliklerini unuttu ve sürekli siyaset konuştu.

Türkiye gibi az gelişmiş bir ülkenin böylesine bir zaman israfına tahammülü olamaz ve nitekim de olmadığı görüldü. Geçen süreç içerisinde üretim ve yatırımlar durdu, tüm göstergeler geriye doğru gitti.  

***

Bu karar sonrası Avrupa Birliği sürecinin ülkenin demokratikleşmesinde ne kadar önemli rol üstlendiği bir kez daha tespit edildi. Anayasa Mahkemesi 6/5’le Ak Parti’nin kapatılması yönünde bir görüş bildirmesine rağmen 2001 yılında yapılan düzenlemeler bu kararın çıkmasını sağladı. Anayasa Mahkemesi Başkanı Haşim Kılıç'ın da kararı açıklamadan önce söylediği gibi partilerin gerekli çağdaş düzenlemeleri yapması ve ülkenin demokratikleşmesini sağlamaları gerekiyor.

Sonucun ortaya çıkardığı bir diğer temel gerçek reformların devam etmesi ve bu düzenlemelerin bir kriz zamanına bırakılmadan çözülmesiydi. 

***

Mahkeme'nin kararı pek çok çevre de daha uzun süre konuşulacak ve değerlendirilecek fakat bu kararı asıl konuşması gereken taraf Adalet ve Kalkınma Parti’sidir. Olayın öznesi konumunda olan iktidar partisi, eğer bu süreci iyi okuyamaz ve gerekli adımları atamazsa sorunların kaldığı yerden devam edeceği görülüyor.

AKP’nin karar sonrası ilk açıklamalarıyla birlikte en azından şimdilik bu süreçten gerekli dersleri çıkardığı ve yeni bir uzlaşma zemini oluşturacağı tahmin ediliyor.   

Anayasa Mahkeme’sinin Verdiği 10 Mesaj 

1.     Anayasa Mahkemesi’nin Ak Parti’yi kapatmayıp yaşanan krizi “üçüncü bir yolla” çözmesi siyasette yeni bir sayfa açmıştır. Başta Ak Parti olmak üzere tüm partilerin bu mesajı okuyup toplumsal polarizasyonu azaltacak adımlar atması gerekmektedir.    

2.     Bu kararla Türk demokrasisi güç kazanmış ve sistem içinde kalınarak da sorunların çözülebileceğini birkez daha göstermiştir.

3.     Bu sonuç Ak Parti’ye demokrasini açığını kapat, AB ipine sımsıkı sarıl ve toplumsal gerilimi düşür uyarısını yapmıştır.

4.     Anayasa Mahkemesi Ak Parti’ye “seni kapatmadım ama ensendeyim” diyerek bir fırsat daha vermiştir.

5.     Bu kararla Türkiye’nin yasaklarla yönetilemeyeceği ve demokrasinin tek çözüm yolu olduğu birkez daha görülmüştür. Siyasette normalleşme süreci yeniden başlamıştır.

6.     “30 Temmuz mutabakatıyla” siyasette yeni bir dönem açılmıştır. Bu kararla Türkiye bir kez daha ezber bozmuş ve geçmiş dönemlere ait birçok okuma ve klişe anlamını yitirmiştir.  

7.     Tayyip Erdoğan’ın tek adamlığı ve liderliği bir kez daha tescillenmiş ve hem partideki hem de ülkede içindeki konumu daha da güçlenmiştir.

8.     Muhalefet bir kez daha zemin kaybetmiş ve Ak Parti karşısında biraz daha köşeye sıkışmıştır. Bu kararla muhalefet için siyaset alanı daha da daralmıştır.

9.     Ülke 21 Temmuz 2008 günü ile 23 Temmuz 2008 günü arasında gidip gelmiş ve Anayasa Mahkemesi 23 Temmuz’da karar kılmıştır.

10. Önümüzdeki dönemde dinin sosyal hayattaki rolünün daha sık biçimde tartışılacağı ve bu durumun potansiyel krizlere gebe olduğu ortaya çıkmıştır. Eğer yeni “toplum sözleşmesi” yapılıp uzlaşma sağlanamazsa ülkedeki gerilimin artarak devam edeceği görülmüştür.

Hüseyin YAYMAN
huseyinyayman@gmail.com